Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Εργασία, Κοινωνικά θέματα Η ισότητα ανδρών - γυναικών σήμερα
Η ισότητα ανδρών - γυναικών σήμερα Εκτύπωση E-mail

ΜΕΛΕΤΗ-ΕΙΣΗΓΗΣΗ: Γιώργος Αγοραστάκης, στην Ημερίδα της Νομαρχιακής Επιτροπής Ισότητας Χανίων, στη παγκόσμια μέρα της Γυναίκας 2001

 

 «Δειν τοις ίσοις ίσον είναι»

Το ίσο πρέπει να απονέμεται στους ίσους

Αριστοτέλης

 

equalΣτην εποχή μας και στις ανεπτυγμένες χώρες, η κυρίαρχη αντίληψη και πολιτική κατεύθυνση, είναι αυτή της ελεύθερης οικονομίας, της ανταγωνιστικής αγοράς. Δεν θα μπορούσε λοιπόν παρά τα ζητήματα της ισότητας των δύο φύλλων να αντιμετωπίζονται μέσα στα πλαίσια  αυτής της «πολιτικής λογικής». Η  ισότητα ανδρών-γυναικών σήμερα κατανοείται, ως ισότητα στην αγορά εργασίας και επικεντρώνεται σε μέτρα και ενέργειες για την ενίσχυση της θέση των γυναικών στην οικονομία. Ο όρος “ισότητα” χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει ισότητα στα επαγγέλματα που ασκούν οι άνδρες και οι γυναίκες, στις αποδοχές από την εργασία, στις πιθανότητες ανεργίας και τέλος στη συμμετοχή στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Οι παλιότερες ουτοπικές και ριζοσπαστικές-ανατρεπτικές θέσεις των γυναικείων κινημάτων δεν φαίνεται σήμερα να απασχολούν πλατειά τον κόσμο, ούτε τις γυναίκες.

 

Η «αν-ισότητα» στην οικονομία

 

Η “αν-ισότητα” σήμερα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην οικονομία μετριέται ως εξής:

Οι γυναίκες δεν είναι ενσωματωμένες στην αγορά εργασίας τόσο όσο οι άνδρες. Γενικά, οι θέσεις εργασίας τους είναι λιγότερο τακτικές και ασφαλείς, ενώ επιβαρύνονται περισσότερο από τη φροντίδα των παιδιών και άλλων εξαρτώμενων προσώπων, που σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη σοβαρά προβλήματα όσον αφορά το φύλο στην αγορά εργασίας. Σε λίγους τομείς οι γυναίκες έχουν επιτύχει, σε γενικές γραμμές, την ισοτιμία τους με τους άνδρες.

Σχεδόν σε όλα τα κράτη της Ευρώπης, το ποσοστό ανεργίας των γυναικών παραμένει συστηματικά υψηλότερο σε σχέση με αυτό των ανδρών , ενώ η μακροχρόνια ανεργία πλήττει περισσότερο τις γυναίκες.

Η διαφορά στο ποσοστό απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 20%[1].  Τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών παραμένουν χαμηλά σε πολλά κράτη μέλη . Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην Ισπανία και την Ιταλία παραμένει κάτω από το 40%. Η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών παρατηρείται στην Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και το Λουξεμβούργο, όπου η διαφορά είναι μεγαλύτερη από 30%.

Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών μειώνεται όταν αυτές έχουν μικρά παιδιά. Το αντίθετο ισχύει για τους άνδρες. Τα ποσοστά απασχόλησης ανδρών ηλικίας 20-44 ετών που διαθέτουν νοικοκυριό με ένα παιδί είναι υψηλότερα .

 

Ο διαχωρισμός γυναικών και ανδρών στην αγορά εργασίας παραμένει ένα κύριο πρόβλημα για την ΕΕ, ακόμη και στις χώρες εκείνες όπου οι γυναίκες έχουν επιτύχει υψηλά ποσοστά απασχόλησης. Ο δείκτης για την ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών δείχνει ότι τρεις χώρες (Φινλανδία, Σουηδία και Δανία) με σχετικά υψηλά ποσοστά απασχόλησης των γυναικών διαθέτουν ιδιαίτερα διαχωρισμένες επαγγελματικές δομές.

Η αμοιβή των γυναικών είναι μικρότερη από αυτήν των ανδρών, για ίδια και ίσης αξίας εργασία. Η διαφορά στις αμοιβές είναι μεγαλύτερη στον ιδιωτικό (25% ) απ' ό,τι στο δημόσιο τομέα (9%). Διαρθρωτικοί παράγοντες, όπως ηλικία, επάγγελμα και τομέας δραστηριοτήτων δεν συμβάλλουν στη μείωση της διαφοράς στις αμοιβές. Εξακολουθεί να υπάρχει μια διαφορά της τάξης του 15% στις μέσες αμοιβές.

 

Στην Ελλάδα,

το 1998 οι γυναίκες αποτελούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω (51,74% του συνόλου)[2]. Ταυτόχρονα αποτελούσαν μόνον το 39,4% του εργατικού δυναμικού, ενώ χαμηλότερη ήταν η αντιπροσώπευσή τους στο σύνολο των απασχολούμενων 36,88%. Όπως είναι φυσικό οι γυναίκες είναι το 60,55% των ανέργων και το 64,5% των ατόμων εκτός εργατικού δυναμικού.

Αλλά και εντός της απασχόλησης, οι γυναίκες εμφανίζονται σε μειονεκτικότερη θέση από τους άνδρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ μόλις το 3,6% των ανδρών απασχολουμένων το 1999 εργαζόταν με μερική απασχόληση, το αντίστοιχο ποσοστό για τις γυναίκες ξεπερνούσε το 10%. Παράλληλα, τα ποσοστά όσων δήλωσαν ότι εργάζονται με μερική απασχόληση γιατί δεν βρίσκουν πλήρη, εκτιμήθηκαν σε 1,7% και σε 4,2% αντίστοιχα για τους άνδρες και γυναίκες.

Διαχρονικά,  επέρχεται μια διεύρυνση της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό. Αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, και οφείλεται σε μια σειρά από παράγοντες. Ένας παράγοντας που γενικά θεωρείται ότι συμβάλλει στη μακροχρόνια άνοδο του γυναικείου ποσοστού συμμετοχής είναι τα εκπαιδευτικά επιτεύγματα. Εδώ είναι προφανές ότι οι νέες γυναίκες ιδιαίτερα, έχουν κάνει σημαντικά βήματα προόδου, υπερκερώντας τους άνδρες. Το 1998 για παράδειγμα οι γυναίκες κάτοχοι πτυχίων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελούσαν το 16,6% του γυναικείου εργατικού δυναμικού, έναντι 12,8% που υπολογίζεται ως το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες. Οι γυναίκες υψηλής μόρφωσης εμφανίζουν ποσοστά συμμετοχής που ελάχιστα υπολείπονται εκείνα των ανδρών και γενικότερα εμφανίζονται να έχουν υιοθετήσει πρότυπα καριέρας παρόμοια με αυτά των ανδρών.

Η μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά της εργασίας εμφανίζεται να έχει διευκολυνθεί από την αύξηση ευκαιριών απασχόλησης στις υπηρεσίες. Στο διάστημα 1990-1998, η γυναικεία απασχόληση αυξήθηκε κατά 155 χιλ. άτομα, σε αντίθεση με την ανδρική απασχόληση, τα κέρδη για την οποία ήταν μέτρια (99 χιλ. άτομα περίπου). Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των νέων θέσεων εντοπίζεται στους κλάδους των υπηρεσιών, όπου η ζήτηση για τις γυναίκες ήταν τόσο σημαντική ώστε υπερκέρασε τις απώλειες θέσεων από τον πρωτογενή τομέα. Ταυτόχρονα όμως αυτή η εξέλιξη εμπερικλείει τον κίνδυνο της προσέλκυσης ενός μεγάλου αριθμού νέων, υψηλής εκπαίδευσης γυναικών σε ένα σχετικά μικρό αριθμό επαγγελμάτων.

 

Στην Κρήτη

η κατάσταση εμφανίζεται αρκετά βελτιωμένη σε σχέση μ΄ αυτή της Ελλάδας. Το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό είναι 44,5%[3]. Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών είναι αρκετά υψηλότερο απ΄ αυτό της χώρας και φτάνει το 41,5%.

Το ποσοστό ανεργίας της Κρήτης – σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία είναι από τα  χαμηλότερα της χώρας, 3,9% (Ελλάδα 1996-10,3%). Η ανεργία πλήττει περισσότερο τις γυναίκες καθώς το ποσοστό ανεργίας των γυναικών φθάνει το 66%. Ιδιαίτερα  έντονο εμφανίζεται το πρόβλημα στην κατά φύλο διάρθρωση της ανεργίας μακράς διαρκείας  καθώς το 80% της Κρήτης αποτελείται από γυναίκες.

Οι νέοι επωμίζονται άνισα το βάρος της ανεργίας και ιδίως οι νέες γυναίκες. Το ποσοστό ανεργίας των νέων κάτω των 25 ετών κυμαίνεται στο 15,8%. Το ποσοστό ανεργίας των νέων γυναικών κάτω των 25 ετών φθάνει στο 29,4% .

Ένας απολογισμός, μια καταγραφή των μέτρων προς την κατεύθυνση της ισότητας, διεθνώς και στη χώρα μας τα τελευταία 20 χρόνια είναι στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ.

Σημασία σήμερα έχει να δούμε το τι πρόκειται να συμβεί στο άμεσο μέλλον.

 

~~~~~~~~~~~~~~~

 

Η νέα «πολιτική ισότητας» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, «mainstreaming»

 

Είναι γνωστό ότι οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθορίζουν εν πολλοίς τις πολιτικές των εθνικών κρατών σε πολλούς τομείς. Το δίκαιο των κρατών μελών υποχρεώνεται να εναρμονίζεται προς το υπερκείμενο Κοινοτικό.

Το ίδιο γίνεται και με τις πολιτικές ισότητας. Από το τι θεσμοθετείται λοιπόν στην Κοινότητα εξαρτάται το τι θα επακολουθήσει στα κράτη και το δικό μας. Αξίζει λοιπόν τον κόπο να δούμε τι γίνεται και τι πρόκειται να γίνει τα επόμενα χρόνια στην Κοινότητα.

Πρόσφατα εκδόθηκε Απόφαση του Συμβουλίου   (20 Δεκεµβρίου 2000) «για τη θέσπιση προγράµµατος κοινής δράσης σχετικά µε την κοινοτική στρατηγική για την ισότητα µεταξύ γυναικών και ανδρών (2001-2005)».

Στην αρχή το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, που συνήλθε στη Λισσαβόνα στις 23 και 24 Μαρτίου 2000 και στη Σάντα Μαρία ντα Φέιρα στις 19 και 20 Ιουνίου 2000,κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη µέλη να προωθήσουν όλες τις πτυχές των ίσων ευκαιριών στις πολιτικές απασχόλησης, περιορίζοντας τον επαγγελµατικό διαχωρισµό και διευκολύνοντας το συµβιβασµό της επαγγελµατικής µε την οικογενειακή ζωή. Επίσης καθόρισε ποσοτικούς στόχους για την αύξηση, µεταξύ άλλων, του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών από το σηµερινό  51 % σε 60 % έως το 2010.

Με την αναφερόμενη απόφαση σηματοδοτείται μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με την προηγούμενη κοινοτική δράση για τις ίσες ευκαιρίες για γυναίκες και άνδρες, που βασιζόταν κυρίως σε αποσπασματικές δραστηριότητες.

Η μελλοντική δράση της Κοινότητας για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών θα λάβει τη μορφή μιας συνεκτικής στρατηγικής η οποία θα συμπεριλαμβάνει όλες τις κοινοτικές πολιτικές (mainstreaming), είτε προσαρμόζοντας τις πολιτικές αυτές και/ή εφαρμόζοντας συγκεκριμένες ενέργειες με στόχο την βελτίωση της κατάστασης των γυναικών στην κοινωνία.

Η νέα προσέγγιση στις ίσες ευκαιρίες για άνδρες και γυναίκες -το mainstreaming-, ορίζει ότι η προώθηση του στόχου της ισότητας δεν θα πρέπει να εξαντλείται στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων, αλλά ότι αντίθετα όλες οι πολιτικές και μέτρα πρέπει να κινητοποιούνται προκειμένου να επιτευχθεί η ισότητα[4].

Η νέα κοινοτική στρατηγική-πλαίσιο για την ισότητα γυναικών και ανδρών καλύπτει όλες τις δράσεις της Κοινότητας. Έχει την μορφή προγράμματος που για το διάστημα 2001-2005 συντονίζει, υποστηρίζει και χρηµατοδοτεί την εφαρµογή των οριζόντιων δραστηριοτήτων στους τοµείς παρέµβασης της κοινοτικής στρατηγικής-πλαίσιο στον τοµέα της ισότητας µεταξύ γυναικών και ανδρών.

Η απόφαση προβλέπει ό,τι η Επιτροπή σε συνεργασία µε τα κράτη µέλη, εξασφαλίζει τη γενική συνοχή µε τις άλλες πολιτικές, µέσα και δράσεις της Ένωσης και της Κοινότητας, ιδίως µε τη δηµιουργία των κατάλληλων µηχανισµών και εργαλείων, όπως οι αξιολογήσεις των επιπτώσεων ανάλογα µε το φύλο, τα µέσα παρακολούθησης και τα κριτήρια αξιολόγησης των επιδόσεων, που επιτρέπουν το συντονισµό των δραστηριοτήτων του προγράµµατος µε τις δραστηριότητες που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πρόοδο των γυναικών, και ιδίως της έρευνας, της απασχόλησης, της ίσης µεταχείρισης, της καταπολέµησης της πενίας και του κοινωνικού αποκλεισµού, της υγείας, της εκπαίδευσης, της πολιτικής στον τοµέα της κατάρτισης και της νεολαίας, του πολιτισµού, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, καθώς και του τοµέα της διεύρυνσης και των εξωτερικών σχέσεων της Κοινότητας.

Η άμεση επίπτωση αυτού του μέτρου (ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές ) εμφανίζεται στο Γ΄ΚΠΣ. Η Ελλάδα καλείται να εξασφαλίσει συνοχή και συµπληρωµατικότητα µεταξύ των δραστηριοτήτων που απορρέουν από το “πρόγραµµα ισότητας” και των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Πλέον κριτήριο αξιολόγησης για όλα τα έργα και τις δραστηριότητες έγινε το θέμα της προαγωγής της ισότητας.

Επιπλέον τα Επιχειρησιακά Προγράμματα πρέπει να προβλέψουν συγκεκριμένες δράσεις ειδικά για τις γυναίκες.

 

Σε Κοινοτικό επίπεδο η συνοχή και η συµπληρωµατικότητα θα πρέπει να εξασφαλιστεί µεταξύ των δράσεων που διεξάγονται δυνάµει του προγράµµατος, και άλλων σχετικών δράσεων της Ένωσης και της Κοινότητας, όπως αυτών που υποστηρίζονται από τα προγράµµατα DAPHNE, STOP, PHARE και MEDA, το πρόγραµµα - πλαίσιο έρευνας, το πρόγραµµα καταπολέµησης του κοινωνικού αποκλεισµού, την κοινοτική πρωτοβουλία EQUAL ,ή των µέτρων ενθάρρυνσης της συνεργασίας για την ενίσχυση της στρατηγικής της απασχόλησης.

 

ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Το πρόγραµµα µπορεί να παρεµβαίνει σε έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους τοµείς, εντός των ορίων των αρµοδιοτήτων που παρέχει η συνθήκη στην Κοινότητα:

1. Οικονοµική ζωή

Ο τοµέας αυτός αφορά τις διαφορές µεταξύ γυναικών και ανδρών οι οποίες υφίστανται στην αγορά εργασίας, καθώς και τα µέσα για την αντιµετώπισή τους. Οι δράσεις συνίστανται στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών και στη µείωση του ποσοστού ανεργίας τους, καθώς και στη διευκόλυνση µιας καλύτερης διασύνδεσης µεταξύ της επαγγελµατικής και της οικογενειακής ζωής για τις γυναίκες και τους άνδρες.

2.  Ίση συµµετοχή και εκπροσώπηση

Ο τοµέας αυτός αφορά την έλλειψη συµµετοχής των γυναικών στα όργανα λήψης αποφάσεων. Οι δράσεις συνίστανται στην υιοθέτηση στρατηγικών και µέσων για την προώθηση των γυναικών στη λήψη πολιτικών, οικονοµικών και κοινωνικών αποφάσεων, σε όλα τα επίπεδα

3.  Κοινωνικά δικαιώµατα

Η διάσταση του φύλου θα ενσωµατωθεί ουσιαστικά σε όλες τις πολιτικές που έχουν επιπτώσεις στην καθηµερινή ζωή των γυναικών, όπως οι µεταφορές, η δηµόσια υγεία και η καταπολέµηση των διακρίσεων για άλλους λόγους. Οι δράσεις συντονίζονται µε εκείνες του προγράµµατος κοινοτικής δράσης για την καταπολέµηση των διακρίσεων και µε άλλα κατάλληλα κοινοτικά προγράµµατα δράσης. Με τις δράσεις θα επιδιωχθεί η καλύτερη εφαρµογή της κοινοτικής νοµοθεσίας, ιδίως στον τοµέα της κοινωνικής προστασίας και στους τοµείς της γονικής άδειας, της προστασίας της µητρότητας και του χρόνου εργασίας, και η εξεύρεση µέσων για τη διευκόλυνση της διασύνδεσης της οικογενειακής µε την επαγγελµατική ζωή, µε τον καθορισµό ιδίως των κριτηρίων αξιολόγησης της προόδου σχετικά µε τη βελτίωση των υποδοµών φύλαξης των παιδιών και παροχής φροντίδας στους ηλικιωµένους.

4.  Ατοµικά δικαιώµατα

Ο τοµέας αυτός αφορά το σεβασµό των ανθρωπίνων δικαιωµάτων των γυναικών. Οι δράσεις θα ενθαρρύνουν την αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων των γυναικών, το σεβασµό των δικαιωµάτων για την παροχή ίσων ευκαιριών και την καταπολέµηση της βίας που έχει σχέση µε το φύλο και την εµπορία των γυναικών.

5.  Γυναικείοι και ανδρικοί ρόλοι και στερεότυπα

Ο τοµέας αυτός αφορά τα γυναικεία και ανδρικά στερεότυπα και την ανάγκη αλλαγής της συµπεριφοράς, της στάσης, των κανόνων και των αξιών ώστε να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των ρόλων των γυναικών και των ανδρών στην κοινωνία. Οι

δράσεις αποσκοπούν στην ενσωµάτωση της ισότητας µεταξύ γυναικών και των ανδρών ιδίως στις πολιτικές της εκπαίδευσης, της επαγγελµατικής κατάρτισης, του πολιτισµού, της επιστήµης, των µέσων µαζικής ενηµέρωσης, της νεολαίας και

του αθλητισµού.

 

Σε Ελληνικό επίπεδο, κατόπιν αυτών,

Στην συνεδρίαση της Διυπουργικής Επιτροπής για θέματα ισότητας την 23/11/2000, αποφασίστηκε  η συγκρότηση Ομάδας Εργασίας για την κατάρτιση Εθνικού Προγράμματος Δράσης για την ισότητα των δύο φύλων και η θεσμική κατοχύρωση της συμμετοχής της ΓΓ Ισότητας σε όλες τις επιτροπές κατάρτισης και παρακολούθησης του Γ' ΚΠΣ σε κεντρικό, τομεακό και περιφερειακό επίπεδο. Το πρόγραμμα, που θα τεθεί προς έγκριση στην επόμενη συνεδρίαση της επιτροπής, θα έχει τριετή διάρκεια με προοπτική επέκτασης των δράσεών του έως το 2006, και θα συνδυαστεί με τις δράσεις για την ισότητα που προβλέπονται από το Γ΄ ΚΠΣ.  

Εκτός από την υποχρέωση –όπως είπαμε πριν - εισαγωγής της πολιτικής ίσων ευκαιριών για άνδρες και γυναίκες σε όλα τα προγράμματα και δράσεις που υποστηρίζονται από τα διαρθρωτικά ταμεία της Κοινότητας και την ενσωμάτωσή τους στον σχεδιασμό και την εφαρμογή όλων των μέτρων και δράσεων του Γ’ ΚΠΣ, θα υπάρξουν και ειδικές δράσεις προώθησης της ισότητας. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει γνωστές αυτές της πρωτοβουλίας EQUAL…. 

Είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν ειδικές δράσεις που θα υλοποιούν πολιτικές στήριξης και ανάπτυξης της επιχειρηματικότητας, της απασχόλησης και της εκπαίδευσης γυναικών στα Ε.Π Ανάπτυξης και Απασχόλησης …..             

 

Τα νέα ζητήματα στις πολιτικές ισότητας

Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε πολλές χώρες στην κατεύθυνση της ισότητας των δύο φύλλων. Η κατάσταση παραμένει βέβαια τραγική για τις γυναίκες σε ένα μεγάλο μέρος του κόσμου – τρίτες χώρες.

Σήμερα υπάρχει ένα σύνολο διεθνών πράξεων και συμφωνιών που αποβλέπουν στο συνδυασμό της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής, ιδίως στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.

 

Διεθνώς υιοθετούνται πολιτικές όπως,

Η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών συνεπάγεται την ανάγκη αντιστάθμισης του μειονεκτήματος των γυναικών όσον αφορά τους όρους πρόσβασης και συμμετοχής στην αγορά εργασίας αλλά και του μειονεκτήματος των ανδρών όσον αφορά τους όρους συμμετοχής στην οικογενειακή ζωή.

Η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα απασχόλησης και εργασίας συνεπάγεται ίση κατανομή μεταξύ εργαζομένων πατέρων και μητέρων, όσον αφορά ιδίως την ανάγκη απουσίας από την εργασία για τη φροντίδα των τέκνων ή άλλων εξαρτώμενων από αυτούς προσώπων.
            Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, άνευ διακρίσεων λόγω φύλου, έχουν το δικαίωμα να συνδυάζουν την επαγγελματική με την οικογενειακή ζωή. Πρέπει να  προστατεύονται επαρκώς οι εργαζόμενοι, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που αφορούν την πατρότητα, τη μητρότητα ή το συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
           
Η ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στην οικογενειακή ζωή που αποτελεί πλεονέκτημα τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες είναι απαραίτητο στοιχείο για την ανάπτυξη της κοινωνίας και η μητρότητα, η πατρότητα και τα δικαιώματα των παιδιών αποτελούν κατ' εξοχήν κοινωνικές αξίες που πρέπει να προστατεύονται από την κοινωνία και τα κράτη.

Ζητήματα που μπαίνουν πλέον στο τραπέζι στην βάση των παραπάνω είναι,
            Νομικά συστήματα, που να αναγνωρίσουν στους άνδρες εργαζομένους δικαιώματα που θα πους επέτρεπαν μεγαλύτερη συμμετοχή στην οικογενειακή ζωή προκειμένου να υλοποιηθεί η αρχή της ισότητας.
            Νομικά συστήματα, που να αναγνωρίσουν στους άνδρες εργαζομένους ατομικό και μη μεταβιβάσιμο δικαίωμα άδειας πατρότητας μετά τη γέννηση ή την υιοθεσία παιδιού, χωρίς να θίγονται τα εργασιακά τους δικαιώματα, η οποία θα λαμβάνεται ταυτοχρόνως με την άδεια μητρότητας, ανεξάρτητα από τη διάρκεια της άδειας μητρότητας και πατρότητας

            Μέτρα που θα ενθαρρύνουν την ισόρροπη κατανομή μεταξύ των εργαζομένων ανδρών και γυναικών της φροντίδας τέκνων, ηλικιωμένων, ατόμων με ειδικές ανάγκες και άλλων εξαρτωμένων από αυτούς προσώπων. Παροχή ειδικής προστασίας, στις οικογένειες με έναν μόνο γονέα.
            Μέτρων για την ανάπτυξη υπηρεσιών στήριξης των οικογενειών. Εναρμόνιση των σχολικών και εργασιακών ωραρίων.
            Το θέμα της ισότητας να μπει στα σχολεία

κτλ.

Όλα τα προηγούμενα αποτελούν μια σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση των προβλημάτων ανισότητας μεταξύ των δύο φύλλων σε πολλές χώρες.

Δεν μπορεί κανείς παρά να είναι ικανοποιημένος όταν διαπιστώνει ότι, στην αρχή του 21ου αιώνα, γίνεται λόγος για την ανάγκη ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου όσον αφορά τα φύλλα, σύμφωνα με το οποίο η ισότητα ανδρών και γυναικών στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, θα αναγνωρίζεται από την κοινωνία ως προϋπόθεση δημοκρατίας, εγγύηση ατομικής αυτονομίας και ελευθερίας και θα εκφράζεται σε όλες τις πολιτικές των κρατών.

Δεν πρόκειται όμως, η πρόοδος στον τομέα της ισότητας των φύλλων να αλλάξει τον κόσμο.

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ζούμε σ’ ένα κατ’ εξοχήν κόσμο της ανισότητας… «Ουκ έστιν ουδέν των ανθρώποις ίσον» (Τίποτα δεν είναι ίσο στα ανθρώπινα) – Ευριπίδης.

Γιαυτό το «δειν  τοις ίσοις ίσον είναι» του Αριστοτέλη πρέπει αποτελεί μια αρχή και ένα στόχο αγώνα για όλους μας και για όλα.

                                   

 

                                                              

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

ΙΣΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΩΝ - ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΠΛΑΙΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΘΕΣΜΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

(ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ 20 ΧΡΟΝΙΑ)

 

Τα τελευταία 20 χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές νομοθετικές και θεσμικές αλλαγές για τη διασφάλιση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και την εξάλειψη όλων των μορφών διάκρισης κατά των γυναικών.

Το νομοθετικό πλαίσιο που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα θεωρείται ένα από τα πιο προωθημένα. Όμως δεν επαρκεί από μόνο του για την επίλυση των προβλημάτων και τη διασφάλιση της ισότητας των δύο φύλων.

 

Συμβάσεις Διεθνών Οργανισμών, νομοθεσία Ευρωπαϊκής Ένωσης

Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας 

 

Οδηγίες, Συστάσεις, Ψηφίσματα

Η Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για την εξάλειψη όλων των μορφών διάκρισης κατά των γυναικών (CEDAW), που υπογράφτηκε από την Ελλάδα στις 2 Μαρτίου 1982, κυρώθηκε νομοθετικά από τη Βουλή και έγινε νόμος του κράτους στις 30 Απριλίου 1983 ( Ν. 1342/83).

Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης (Συμβούλιο της Ευρώπης) με τον οποίο διασφαλίζονται χωρίς διάκριση φύλου όλα τα κοινωνικά δικαιώματα (εργασία, προστασία μητρότητας, δικαίωμα για επαγγελματικό προσανατολισμό και επαγγελματική εκπαίδευση, προστασία της υγείας, δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση κλπ.) κυρώθηκε από την χώρα μας με το Νόμο 1426/84.

Με το Νόμο 1423/84 επικυρώνεται η 122η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας για την πολιτική της απασχόλησης, σύμφωνα με την οποία παίρνονται μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας και της υποαπασχόλησης, τα οποία πρέπει να εξασφαλίζουν εργασία για όσους το επιθυμούν ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, θρησκεία.

Με το Νόμο 1424/84 επικυρώθηκε η 111η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας για τη διάκριση στην απασχόληση και στο επάγγελμα, η οποία απαγορεύει κάθε διάκριση που βασίζεται στη φυλή, στο φύλο, στη θρησκεία κλπ.

Με το Νόμο 1302/83 κυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση 103 που αναφέρεται στην προστασία της μητρότητας.

Με το Νόμο 1576/85 κυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας 156/85 για την ισότητα των ευκαιριών και την ίση μεταχείριση των εργαζομένων και των δύο φύλων, που αφορά ειδικότερα τους εργαζόμενους με οικογενειακές υποχρεώσεις.

 

Στην Τέταρτη Παγκόσμια Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες στο Πεκίνο, εκδόθηκε δήλωση και  πλατφόρμα δράσης απαιτεί από τις κυβερνήσεις, τη διεθνή κοινότητα και την πολιτική κοινωνία, να αναλάβει στρατηγική δράση για την εξάλειψη των διακρίσεων κατά των γυναικών και την άρση των κωλυμάτων στην ισότητα ανδρών και γυναικών.

Η ειδική σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών που έλαβε χώρα τον Ιούνιο 2000, τόνισε και επικύρωσε την ανάγκη για μια πλήρη και ταχύτερη εφαρμογή της πλατφόρμας δράσης του Πεκίνου.

 

Νομοθετικά μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ των γυναικών

Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας

 

Η Συνθήκη της Ρώμης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (άρθρο 119) αναφέρει ότι "κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών για όμοια εργασία μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών" (προσαρμογή στην ελληνική νομοθεσία με το N. 1414/84).

Το άρθρου 141 παράγραφος 3 της συνθήκης, αναφέρει ότι είναι σκόπιμο να προστατεύονται επαρκώς οι εργαζόμενοι, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που αφορούν την πατρότητα, τη μητρότητα ή το συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

Η συνθήκη του Άμστερνταμ ορίζει ως πρωταρχική αποστολή της Κοινότητας την προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών, προβλέποντας για τον σκοπό αυτό νέες δυνατότητες κοινοτικής δράσης, (άρθρα 2, 3, 137 και 141 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας).

Οδηγία 75/117 του 1975 με την οποία τα κράτη μέλη της Κοινότητας υποχρεώνονται να εφαρμόσουν την αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία μεταξύ ανδρών και γυναικών (προσαρμογή της ελλην. νομοθεσίας με το Νόμο 1414/84).

Οδηγία 76/207 του 1976 με την οποία εξασφαλίζεται η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας (προσαρμογή της ελλ. νομοθεσίας με τους Νόμους 1414/84, 1483/84, Π.Δ. 193/88, Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας του 1988, 1993 κλπ.).

Οδηγία 79/7 του 1978 με την οποία προβλέπεται η προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης (προσαρμογή της ελλ. νομοθεσίας με τους Νόμους Ν. 1469/84, Ν. 1902/90, Ν. 2084/92, Ν. 1296/82, Ν. 1759/88 κλπ.)

Οδηγία 86/378 του 1986 με την οποία προβλέπεται ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης.

Οδηγία 86/613 του 1986 με την οποία προβλέπεται η εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής, καθώς και την προστασία της μητρότητας (προσαρμογή της ελλ. νομ. με τους Νόμους 1541/85, 1759/88, 1790/88 κλπ.).

Οδηγία 92/85 του 1992 με την οποία προβλέπεται η εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας των γυναικών που εργάζονται κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης, λοχείας, γαλουχίας (προσαρμογή της ελλ. νομοθεσίας με τους Νόμους Ν. 1568/85, Ν. 1483/84, Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας 1993 κλπ.).

 

Τελευταία μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ των γυναικών

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τις συνεδριάσεις του στη Λισσαβώνα, στις 23-24 Μαρτίου 2000, και στην Santa Maria da Feira, στις 19-20 Ιουνίου 2000, παρακίνησε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν όλες τις πτυχές της ισότητας ευκαιριών στην πολιτική για την απασχόληση, για παράδειγμα μειώνοντας τα επαγγελματικά στεγανά και καθιστώντας ευκολότερο το συμβιβασμό της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής, ιδιαίτερα με την καθιέρωση ενός νέου στόχου για μια καλύτερη παροχή φροντίδας των παιδιών. ότι το Συμβούλιο έθεσε επίσης ποσοτικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένης μιας αύξησης του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών από το σημερινό 51% σε 60% έως το έτος 2010.

Στις 7 Ιουνίου 2000 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με μια νέα κοινοτική στρατηγική πλαίσιο για την ισότητα ανδρών και γυναικών (2001-2005) και μια πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με πρόγραμμα περί κοινοτικής στρατηγικής πλαισίου για την ισότητα ανδρών και γυναικών (2001-2005). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του για την πρόταση του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα στις 15 Νοεμβρίου 2000.

Ακολούθησε η έκδοση  ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 20ής Δεκεµβρίου 2000 για τη θέσπιση προγράµµατος κοινής δράσης σχετικά µε την κοινοτική στρατηγική για την ισότητα µεταξύ γυναικών και ανδρών (2001-2005)

(2001/51/ΕΚ)

Η απόφαση καθιερώνει ένα πρόγραμμα με στόχο να προάγει, να επικουρεί και να υποστηρίζει την κοινοτική στρατηγική πλαισίου για την ισότητα ανδρών και γυναικών, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2001 έως 31ης Δεκεμβρίου 2005.
Το πρόγραμμα αναφέρεται στη στρατηγική της Κοινότητας για την ισότητα ανδρών και γυναικών, η οποία καλύπτει όλες τις κοινοτικές πολιτικές και όλες τις κοινοτικές δράσεις που είναι σχεδιασμένες για την επίτευξη της ισότητας ανδρών και γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών ενσωμάτωσης του θέματος της ισότητας ανδρών και γυναικών και των ειδικών δράσεων που απευθύνονται σε όλες τις γυναίκες. Το πρόγραμμα συντονίζει, υποστηρίζει και χρηματοδοτεί την εφαρμογή οριζόντιων δραστηριοτήτων στους τομείς παρέμβασης της κοινοτικής στρατηγικής για την ισότητα ανδρών και γυναικών.

 

Ισχύουσα Ελληνική νομοθεσία κατά τομείς

 

ΓΑΜΟΣ - ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Με το Νόμο 1329/83 το Οικογενειακό Δίκαιο εκσυγχρονίστηκε και προσαρμόστηκε στη συνταγματική επιταγή της αρχής της ισότητας των δύο φύλων.

Έτσι καταργήθηκαν:

  • η έννοια της πατριαρχικής οικογένειας και αντικαταστάθηκε με την οικογένεια της ισότητας.
  • ο θεσμός της προίκας και ορίστηκε ότι και οι δύο σύζυγοι υποχρεώνονται να συμβάλλουν, ανάλογα με τις δυνάμεις τους, στην αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας. Ορίστηκε ότι:
  • η γυναίκα διατηρεί το οικογενειακό της επώνυμο και μετά το γάμο υποχρεωτικά.
  • οι μελλόνυμφοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν πριν από το γάμο τους το επώνυμο των παιδιών τους, που μπορεί να είναι είτε το επώνυμο του ενός των συζύγων είτε και των δύο.
  • το 18ο έτος ως χρόνος ενηλικίωσης των νέων και κατώτατο όριο για την τέλεση γάμου και για τα δύο φύλα.
  • η ανατροφή και η εκπαίδευση των παιδιών πρέπει να γίνεται χωρίς διάκριση φύλου.
  • η δυνατότητα "αξίωσης συμμετοχής" του καθένα από τους συζύγους στην περιουσία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου.
  • η επιλογή συστήματος κοινοκτημοσύνης.
  • ο εκσυγχρονισμός των διατάξεων του διαζυγίου και η θεσμοθέτηση του συναινετικού διαζυγίου.
  • η απόλυτη εξομοίωση των δικαιωμάτων των παιδιών που γεννήθηκαν "χωρίς γάμο" των γονιών τους με τα δικαιώματα των παιδιών που γεννήθηκαν "μέσα στο γάμο", και η νομική ενίσχυση της θέσης της ανύπαντρης μητέρας.

Με το Νόμο 1250/82 καθιερώθηκε ο πολιτικός γάμος ως ισότιμος με το θρησκευτικό.

Με το Νόμο 1649/86 παρέχεται η δυνατότητα στις γυναίκες που παντρεύτηκαν πριν από την τροποποίηση του Οικογενειακού Δικαίου με το Νόμο 1329/83 να επανακτήσουν το πατρικό τους επώνυμο, εφόσον το επιθυμούν.

 

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Σύμφωνα με το Δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα Π.Δ. 611/77 που αποτελεί την κατ' εξοχήν νομοθεσία για την πρόσβαση στην απασχόληση στο δημόσιο τομέα, καθώς επίσης και το Νόμο 1320/83, δεν υπάρχουν διακρίσεις για το διορισμό σε θέσεις στη δημόσια διοίκηση.

Σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα (άρθρο 288) ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να μεταχειρίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όλους τους εργαζόμενους, εκτός εάν η διαφορετική μεταχείριση προβλέπεται από το νόμο.

Με το Νόμο 1082/80 απαγορεύτηκε η απόλυση της εγκύου.

Με το Νόμο 1302/83 κυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση 103 που αναφέρεται στην προστασία της μητρότητας.

Με το Νόμο 1414/84 για την εφαρμογή της ισότητας των δύο φύλων στον τομέα των εργασιακών σχέσεων και σε εναρμόνιση με τις 75/117 και 76/207 οδηγίες της ΕΟΚ προβλέπονται:

  • η εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης, άμεσης ή έμμεσης, στις εργασιακές σχέσεις, που βασίζεται στο φύλο.
  • η δυνατότητα πρόσβασης στην απασχόληση με ίδιες προϋποθέσεις για άνδρες και γυναίκες.
  • η ίση αμοιβή για ίσης αξίας εργασία.
  • ίδιος επαγγελματικός προσανατολισμός για αγόρια και κορίτσια.
  • η απαγόρευση καταγγελίας της σχέσης εργασίας για λόγους που αναφέρονται στο φύλο.

Με τον ίδιο νόμο ιδρύεται Γραφείο Ισότητας σε κάθε Επιθεώρηση Εργασίας.

  • επίσης ρυθμίζεται το όριο ηλικίας εισόδου στο επάγγελμα ενιαία και για τα δύο φύλα.

Με το Νόμο 1423/84 επικυρώνεται η 122η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας για την πολιτική της απασχόλησης, σύμφωνα με την οποία παίρνονται μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας και της υποαπασχόλησης, τα οποία πρέπει να εξασφαλίζουν εργασία για όσους το επιθυμούν και ελεύθερη επιλογή επαγγέλματος ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, θρησκεία.

Με το Νόμο 1424/84 επικυρώθηκε η 111η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας για τη διάκριση στην απασχόληση και στο επάγγελμα, η οποία απαγορεύει κάθε διάκριση, αποκλεισμό ή προτίμηση που βασίζεται σε φυλή, φύλο, θρήσκευμα, πολιτικά φρονήματα, εθνική καταγωγή, κοινωνική προέλευση και έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση ή τη διαφοροποίηση της ισότητας ευκαιριών και της μεταχείρισης που αφορά την απασχόληση ή το επάγγελμα. Με το Νόμο 1426/84 κυρώθηκε ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης με τον οποίο εξασφαλίζεται η χωρίς διάκριση φύλου απόλαυση όλων των κοινωνικών δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων και το δικαίωμα στην εργασία.

Με το Νόμο 1483/84 προστατεύονται και διευκολύνονται οι εργαζόμενοι με οικογενειακές υποχρεώσεις (Μητρότητα) στον οποίο προβλέπεται μεταξύ άλλων:

  • χορήγηση "γονικής άδειας" άνευ αποδοχών για ανατροφή παιδιού έως και τρεις μήνες για κάθε γονέα, στο χρονικό διάστημα από τη λήξη της άδειας μητρότητας μέχρις ότου το παιδί συμπληρώσει την ηλικία των δυόμισι ετών. Η άγαμη μητέρα δικαιούται γονική άδεια μέχρι έξι μήνες, αντίστοιχα.
  • σε περίπτωση ασθένειας παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας, χορήγηση άδειας άνευ αποδοχών μέχρι έξι εργάσιμες ημέρες το χρόνο.
  • χορήγηση άδειας με αποδοχές για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης παιδιών στη στοιχειώδη ή μέση εκπαίδευση μέχρι τέσσερις ημέρες το χρόνο.
  • για υπηρεσίες του Δημοσίου και βιομηχανικές επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα που απασχολούν περισσότερα από 300 άτομα, σε περίπτωση ανέγερσης κτιρίου για την στέγαση των υπηρεσιών τους υποχρεούνται να προβλέψουν χώρο για τη λειτουργία βρεφονηπιακού σταθμού που θα καλύπτει τις ανάγκες του προσωπικού.

Με το Νόμο 1539/85 η άδεια μητρότητας αυξάνεται στον ιδιωτικό τομέα από δώδεκα σε δεκατέσσερις εβδομάδες, ενώ στο δημόσιο τομέα γίνεται δεκαέξι εβδομάδες.

Με το Νόμο 1541/85 χορηγείται επίδομα τοκετού και λοχείας στις αγρότισσες που είναι ασφαλισμένες στον ΟΓΑ.

Με την 2396/85 Απόφαση του Υπoυργείου Εργασίας τροποποιούνται και συμπληρώνονται διατάξεις του Κανονισμού Ασφάλισης του ΙΚΑ, ώστε να μπορούν πλέον να ασφαλίζονται και εργαζόμενες όπως οι παραδουλεύτρες, οι μπέιμπι σίτερς κλπ., οι οποίες πριν δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα.

Με το Νόμο 1576/85 κυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση Εργασίας 156 για την ισότητα ευκαιριών και μεταχείρισης των εργαζομένων και των δύο φύλων, ειδικότερα εκείνων με οικογενειακές υποχρεώσεις.

Με το Νόμο 1654/86 προβλέπεται ασφαλιστική κάλυψη των ατόμων που αμείβονται με το κομμάτι (φασόν) και εργάζονται για λογαριασμό μιας ή περισσότερων επιχειρήσεων.

Με το Νόμο 1759/88 προβλέπεται ασφαλιστική κάλυψη των εργαζόμενων σε οικογενειακές επιχειρήσεις (συμβοηθούντα και μη αμειβόμενα μέλη), που στην πλειοψηφία τους είναι γυναίκες.

Με τον ίδιο Νόμο (άρθρο 30) ο ανασφάλιστος σύζυγος, οι γονείς και αδελφοί αποκτούν δικαίωμα ασφάλισης σε Ταμείο ή σε Κλάδο Ασθένειας της ασφαλισμένης ή συνταξιούχου των οργανισμών αρμοδιότητας του Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Με το Προεδρικό Διάταγμα 193/88 επεκτείνονται οι διατάξεις του Νόμου 1483/84 και παρέχονται διευκολύνσεις στους εργαζόμενους με οικογενειακές υποχρεώσεις στο Δημόσιο, τα ΝΠΔΔ και τους ΟΤΑ όπως γονική άδεια ανατροφής, άδεια απουσίας για ασθένεια ή αναπηρία εξαρτημένων μελών, μειωμένο ωράριο κλπ.

Με την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας του 1988 ρυθμίζεται το θέμα της καταβολής του επιδόματος γάμου σε όλες τις έγγαμες εργαζόμενες γυναίκες, χωρίς προϋποθέσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 1414/84.

Με το Νόμο 1849/89 εξασφαλίζεται χρόνος συνολικής άδειας μητρότητας 15 εβδομάδων στον ιδιωτικό τομέα και προβλέπεται χορήγηση επιδόματος γάμου στους άγαμους γονείς, στους χήρους και διαζευγμένους.

Με το Νόμο 1892/90 καθιερώνεται η μερική απασχόληση και ρυθμίζονται τα θέματα που αφορούν την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των μερικώς απασχολουμένων στα ελάχιστα όρια αποδοχών, στις ετήσιες άδειες με αποδοχές, στην κοινωνική ασφάλιση και γενικά στην εφαρμογή όλων των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας.

Σύμφωνα με το Νόμο 1892/90 (άρθρο 63) χορηγείται επίδομα επί τριετία στη μητέρα που αποκτά τρίτο παιδί. Στη μητέρα που θεωρείται πολύτεκνη καταβάλλεται μηνιαίο επίδομα ίσο προς ενάμισι ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη, πολλαπλασιαζόμενο με τον αριθμό των άγαμων παιδιών της μέχρι ηλικίας 25 ετών. Το επίδομα αυτό καταβάλλεται έως ότου παύσει η πολύτεκνη να έχει άγαμα παιδιά ηλικίας μέχρι 25 ετών. Επίσης στη μητέρα που δεν δικαιούται πλέον το παραπάνω επίδομα χορηγείται ισόβια σύνταξη, ίση προς το τετραπλάσιο του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη. Τα παραπάνω επιδόματα καταβάλλονται στη μητέρα, ανεξάρτητα από κάθε άλλο επίδομα, μισθό, σύνταξη, αμοιβή κλπ.

Με το Νόμο 2085/92 χορηγείται στις μητέρες υπαλλήλους του δημόσιου τομέα και των ΝΠΔΔ με παιδιά κάτω των έξι ετών, άδεια άνευ αποδοχών μέχρι δύο χρόνια συνολικά και μέχρι ένα χρόνο για κάθε επιπλέον παιδί. Ο χρόνος αυτής της άδειας δεν αποτελεί χρόνο πραγματικής υπηρεσίας.

Επίσης χορηγείται άδεια κυοφορίας με μισές αποδοχές σε υπαλλήλους του Δημοσίου και ΝΠΔΔ που έχουν ανάγκη ειδικής κατ'οίκον θεραπείας.

Στην ΕΣΣΕ του 1993 έχουν συμπεριληφθεί διατάξεις που αφορούν την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, την ισότητα αμοιβών για ίδια εργασία, τη γονική άδεια ανατροφής που μπορεί να φθάσει μέχρι 3,5 μήνες για κάθε γονέα, συνολική άδεια μητρότητας δεκαέξι (16) εβδομάδων, άδεια θηλασμού και φροντίδας παιδιών, την οποία μπορεί εναλλακτικά να ζητήσει και ο άνδρας εφόσον δεν κάνει χρήση η εργαζόμενη μητέρα, τη ρύθμιση θεμάτων που αφορούν τη νυκτερινή εργασία εγκύων γυναικών σύμφωνα με τη νέα Διεθνή Σύμβαση Εργασίας αρ. 171. Επίσης υπάρχει και σχετική αναφορά για τη μέριμνα που αφορά την αξιοπρεπή μεταχείριση και συμπεριφορά στους χώρους εργασίας σε ζητήματα που συνδέονται με το φύλο.

 

ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

Με το Νόμο 1287/82 οι αγρότισσες δικαιούνται αυτοτελή σύνταξη ίση με τους ίδιους όρους με τους αγρότες.

Σύμφωνα με το Νόμο 1257/82 για τις συνεταιριστικές οργανώσεις δόθηκε η δυνατότητα να γίνουν μέλη αγροτικών συνεταιρισμών, εκτός από έγγαμες, διαζευγμένες ή χήρες γυναίκες που έχουν δική τους αγροτική περιουσία και οι έγγαμες γυναίκες σύζυγοι συνεταίρων, εφόσον έχουν κύριο ή δευτερεύον επάγγελμα τη γεωργία.

Με το Νόμο 1329/83, ύστερα από την καθιέρωση της περιουσιακής αυτοτέλειας των συζύγων, η αγρότισσα αντιμετωπίζεται από την Αγροτική Τράπεζα πιστωτικά όπως ακριβώς και ο αγρότης.

Με το Νόμο 1361/83 για τις αγροτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις προβλέπεται η συμμετοχή των γυναικών στις αγροτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις και συλλόγους χωρίς προϋποθέσεις και καταργείται κάθε διάκριση σε βάρος των αγροτισσών.

Με το Νόμο 1541/85 χορηγήθηκε επίδομα τοκετού και λοχείας σε αγρότισσες που είναι ασφαλισμένες στον ΟΓΑ.

Με την 283169/86 Απόφαση του Υπουργού Γεωργίας που καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του Κανονισμού 797/85 της ΕΟΚ, προσδιορίζεται σαφέστατα ότι ουδεμία διαφορά υφίσταται μεταξύ των δύο συζύγων ως προς την αρχηγία της γεωργικής εκμετάλλευσης, η οποία είναι ενιαία στα πλαίσια της οικογένειας.

Με το Νόμο 1745/87 καθιερώνεται η πρόσθετη ασφάλιση των αγροτών. Πρόκειται για επιπλέον σύνταξη των αγροτών - αγροτισσών, που στηρίζεται στις εισφορές των ίδιων, επιπρόσθετη της σύνταξης του ΟΓΑ.

Με το Νόμο 1759/88 που προβλέπει την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων σε οικογενειακές επιχειρήσεις, καλύπτονται ασφαλιστικά οι αγρότισσες που εργάζονται σε οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις (συμβοηθούντα και μη αμειβόμενα μέλη).

Με το Νόμο 1790/88 αποκαθίσταται η διάκριση στο άρθρο 24 του Αγροτικού Κώδικα που εξαιρούσε τις άγαμες ενήλικες γυναίκες από τη γεωργική αποκατάσταση κατά τη διανομή των γαιών του Δημοσίου.

 

YΓΕΙΑ - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ

Με το Νόμο 1296/82 χορηγείται κάθε μήνα από ειδικό λογαριασμό του ΟΓΑ σύνταξη και παρέχεται υγειονομική περίθαλψη σε κάθε Έλληνα ή Ελληνίδα που έχει συμπληρώσει τα 70 χρόνια και δεν έχει σύνταξη ή οποιοδήποτε άλλο εισόδημα από άλλη πηγή.

Με το Νόμο 1469/84 ο/η ανασφάλιστος διαζευγμένος/η έχει δικαίωμα για νοσοκομειακή και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σαν άμεσα ασφαλισμένος/η στον ασφαλιστικό φορέα που ήταν ασφαλισμένος/η ο άλλος σύζυγος κατά το χρόνο λύσης του γάμου τους. Το ασφαλιστικό αυτό δικαίωμα ασκείται εντός έτους από την ημερομηνία της τελεσίδικης έκδοσης της απόφασης του διαζυγίου.

Με το Νόμο 1568/85 για την Υγιεινή και Ασφάλεια των εργαζομένων που έχει εφαρμογή σε όλες τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, προβλέπονται

μέτρα προστασίας ειδικών κατηγοριών εργαζομένων, όπως εγκύων ή γυναικών που θηλάζουν.

Με το Νόμο 1609/86 νομιμοποιήθηκε η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης πριν από τη συμπλήρωση δώδεκα εβδομάδων κύησης, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου η επέμβαση μπορεί να γίνει και μετά τη δωδέκατη εβδομάδα (περίπτωση βιασμού, αιμομιξίας, γενετικής ανωμαλίας του εμβρύου κλπ.). Οι δαπάνες νοσηλείας βαρύνουν τον ασφαλιστικό φορέα (δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα) της εγκύου, εφόσον η άμβλωση γίνει σε κρατικό νοσοκομείο.

Με το Νόμο 1813/88 τροποποιούνται διατάξεις του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων και δικαιούνται δεκαπενταετή συντάξιμη υπηρεσία και οι άγαμες με ανήλικα παιδιά.

Με το Νόμο 1902/90 επέρχεται η σταδιακή εξομοίωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης γυναικών και ανδρών.

Με το Νόμο 2071/92 εκσυγχρονίζεται το Σύστημα Υγείας και το κράτος εξασφαλίζει το δικαίωμα και τη δυνατότητα στον πολίτη να αντιμετωπίσει προληπτικά ή θεραπευτικά το πρόβλημα της υγείας του, μέσα από διαδικασίες που θα του διασφαλίσουν στο ακέραιο την ελεύθερη επιλογή και το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Επίσης με τον ίδιο Νόμο ρυθμίζεται η σύσταση και λειτουργία μονάδων τεχνητής γονιμοποίησης υποχρεωτικά σε ειδικώς οργανωμένα νοσοκομεία ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ ή ιδιωτικώς οργανωμένες ιδιωτικές κλινικές. Οι δαπάνες νοσηλείας μέχρι του ποσού των 120.000 δρχ. βαρύνουν τον ασφαλιστικό φορέα (δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα).

Με το Νόμο 2082/92 ρυθμίζονται θέματα κοινωνικής πρόνοιας και καθιερώνονται νέοι θεσμοί κοινωνικής προστασίας, όπως η κατ' οίκον κοινωνική προστασία, η ημερήσια δημιουργική απασχόληση νηπίων και βρεφών κλπ.

Με το Νόμο 2084/92 καταργείται σταδιακά η δεκαπενταετία των γυναικών και εξασφαλίζεται η ισότητα στην κοινωνική ασφάλιση.

 

ΒΙΑ - ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Με το Νόμο 1419/84 καθιερώνεται η αυτεπάγγελτη δίωξη για εγκλήματα βιασμού. Επίσης προβλέπεται και τιμωρείται ως ποινικό αδίκημα η πράξη εκείνου που προσβάλλει με άσεμνες χειρονομίες και προτάσεις την αξιοπρέπεια του άλλου (άρθρα 336, 337).

Η ισότητα στη μεταχείριση των κρατουμένων έχει ρυθμιστεί με το Νόμο 1851/89 με τον οποίο εξασφαλίζονται τα δικαιώματα των κρατουμένων γυναικών.

Αναλυτικά προβλέπεται ότι:

  • η κράτηση των γυναικών γίνεται σε καταστήματα γυναικών ή σε ιδιαίτερα τμήματα των καταστημάτων.
  • κατά τη διαδικασία εισαγωγής στο κατάστημα κράτησης η σωματική έρευνα στην οποία υποβάλλεται ο κρατούμενος διενεργείται από δύο τουλάχιστον υπαλλήλους του ιδίου φύλου με τον κρατούμενο.
  • στα καταστήματα κράτησης γυναικών υπηρετεί και γυναικολόγος.
  • οι μητέρες που έχουν μαζί τα βρέφη τους κρατούνται πάντοτε σε ατομικά κελιά χωρητικότητας τουλάχιστον 40 μ2 κατάλληλα διαρρυθμισμένα
  • οι κρατούμενες μητέρες που ανατρέφουν τα παιδιά τους μέσα στο κατάστημα και οι έγκυες όταν εργάζονται, απολαμβάνουν όλα τα πλεονεκτήματα που προβλέπονται από τη νομοθεσία που ισχύει και για τις ελεύθερες εργαζόμενες γυναίκες.

 

Νομοθετικά μέτρα για τη ισότητα

Παρ’ ότι η Ελληνική νομοθεσία -συγκριτικά με τα’ άλλα κράτη- θεωρείται προχωρημένη, υπάρχουν πολλά κενά ακόμη και πολλά που πρέπει να γίνουν, ώστε να προωθείται στην πράξη η επιζητούμενη ισότητα.  Μέτρα που πρέπει να προωθηθούν αφορούν,

·          Την ισχυρότερη προστασία και διευκόλυνση των εργαζομένων με οικογενειακές υποχρεώσεις.

·          Την ρύθμιση ή συμπλήρωση νόμων για τη σωματική και σεξουαλική βία κατά των γυναικών και την προστασία της αξιοπρέπειας ανδρών και γυναικών κατά την εργασία.

·          Την προστασία και βελτίωση των συνθηκών εργασίας όλων των εργαζομένων

·          Την αναμόρφωση της Κοινωνικής Ασφάλισης

·          Κτλ.

                                                                                                Χανιά 6-3-2001

 Γιώργος   ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

ΑΝΤΙΝΟΜΑΡΧΗΣ ΧΑΝΙΩΝ



[1] Στοιχεία 2000 από EUROSTAT

[2]  Στοιχεία 1999 από EQUAL

[3] Στοιχεία 1996 από ΕΣΥΕ - ΚΕΘΙ

[4] Commission Communication on Mainstreaming (COM ((96) 67)

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr