Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Περιβάλλον, Φυσικοί Πόροι, Κλίμα Άνθρακες ο θησαυρός της Κοπεγχάγης
Άνθρακες ο θησαυρός της Κοπεγχάγης

Με μια συμφωνία-ευχολόγιο χωρίς συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους, χωρίς δεσμεύσεις και χωρίς σοβαρές φιλοδοξίες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής ολοκληρώθηκε η διάσκεψη της Κοπεγχάγης, μια κατάληξη ίσως όχι απρόσμενη αλλά παρ' όλα αυτά απογοητευτική.  Όπως είχε ήδη διαφανεί από την αρχή, οι ηγέτες του κόσμου δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και προτίμησαν, αντί της πλήρους και δεδηλωμένης αποτυχίας, έναν ανούσιο συμβιβασμό.

Ήτανε στραβό το κλίμα το ‘φαγε κι ο Ομπάμα…

Οι μεγάλοι ρυπαντές του κόσμου, Κίνα και ΗΠΑ, ευθύνονται για το ότι η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες για μια παγκόσμια συμφωνία που θα περιόριζε δραστικά την υπερθέρμανση του πλανήτη. Παρά τις αλλεπάλληλες συναντήσεις του Μπαράκ Ομπάμα και του κινέζου πρωθυπουργού Ουέν Τζιαμπάο, οι δύο πλευρές δεν θέλησαν να συγκλίνουν στα καίρια ζητήματα, όπως στην επαλήθευση των δεσμεύσεων για περιορισμό των εκπομπών των αερίων, στη χρηματοδότηση των φτωχών χωρών και στο επίπεδο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Ο τρόπος που προσεγγίζουν την κλιματική αλλαγή τα διάφορα κράτη δείχνει ότι είμαστε ακόμη μακριά από την οικουμενική συναίνεση. Οι αναπτυγμένες χώρες δυσκολεύονται να αποδεχθούν την ιστορική ευθύνη τους και να βοηθήσουν ουσιαστικά τις φτωχές χώρες. Αυτές, με τη σειρά τους, καταγγέλλουν τις βιομηχανικές χώρες ότι θέλουν να τους επιβάλλουν μόνο περιορισμούς. Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Ούγκο Τσάβες της Βενεζουέλας. «Το 7%», είπε, «του παγκόσμιου πληθυσμού, που είναι το πλουσιότερο, ευθύνεται για το 50% των ρυπογόνων εκπομπών, ενώ το 50% των φτωχότερων, ευθύνεται μόλις για το 7% της ρύπανσης!» Αλλά και η θέση των αναδυόμενων χωρών συνοψίστηκε στη φράση του ινδού πρωθυπουργού, ότι δεν δέχεται μια συμφωνία που «θα εμπόδιζε τη χώρα του να βγάλει εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια».

Έτσι, η «Συμφωνία της Κοπεγχάγης» περιορίζεται σε μια επαναδιατύπωση κάποιων γενικών στόχων αποφεύγοντας όλα τα ακανθώδη ζητήματα. Οι χώρες συμφωνούν μεν να συνεργαστούν για τον περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 2 βαθμούς Κελσίου (σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα) αλλά χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις ως προς τον τρόπο που θα το πετύχουν. Θα γνωστοποιήσουν τα σχέδιά τους ως το τέλος του χρόνου αλλά στο κείμενο δεν καθορίζονται ποσοτικοί στόχοι μείωσης των εκπομπών άνθρακα, που ήταν και το μέγα ζητούμενο της διάσκεψης. Δεύτερο χαμένο στοίχημα, η καθιέρωση ενός μηχανισμού επαλήθευσης της μείωσης των εκπομπών. Αν και οι αναπτυγμένες χώρες δέχονται έναν τέτοιο έλεγχο, οι αναπτυσσόμενες θα ενημερώνουν κάθε δύο χρόνια οι ίδιες τον υπόλοιπο κόσμο για τις ενέργειές τους υπέρ της μείωσης των εκπομπών. Τρίτο χαμένο στοίχημα, η συνέχιση της φιλοσοφίας του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Η συμφωνία δεν προβλέπει παράταση των δεσμεύσεων που απορρέουν από αυτό πέραν του 2012.

 

 

 

Τι συμφωνήθηκε
Η «Συμφωνία» αναγνωρίζει μεν ότι «απαιτούνται βαθιές περικοπές στις παγκόσμιες εκπομπές ρύπων», ώστε να «κρατηθεί η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2 β. C». Καθορίζει «εθελοντικές δεσμεύσεις» των μεγάλων αναπτυσσόμενων χωρών για περιορισμό των ρύπων, αλλά δεν ορίζει τα επίπεδα αυτών των μειώσεων, ούτε επιβάλλει χρονικές προθεσμίες: απλώς καλεί για την υιοθέτηση μιας νομικά δεσμευτικής συνθήκης ως τα τέλη του επόμενου έτους.

Οι λεπτομέρειες για τα σχέδια μετριασμού των ρύπων περιλαμβάνονται σε δύο ξεχωριστά παραρτήματα, ένα για τους στόχους των αναπτυγμένων χωρών και ένα για τις εθελοντικές δεσμεύσεις των μεγαλύτερων αναπτυσσόμενων χωρών. Αυτές δεν είναι δεσμευτικές και περιγράφουν την υπάρχουσα κατάσταση όσον αφορά τις υποσχέσεις των «πλουσίων». Υποσχέσεις που κυμαίνονται από τις «υπό σκέψη» για τις ΗΠΑ (όπου ως γνωστόν το Κογκρέσο έχει «παγώσει« τη συζήτηση για τη σχετική νομοθεσία), έως τις «εγκριθείσες με νόμο» για την ΕΕ.

Ούτε λέξη δεν υπάρχει για το αίτημα των αναπτυσσόμενων κρατών να παραταθεί και μετά το 2012 το Πρωτόκολλο του Κιότο, η προηγούμενη διεθνής συμφωνία κατά της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Το Κιότο, βλέπετε, ήταν μεν άτολμο, αλλά ήταν και δεσμευτικό για τις 40 βιομηχανικές χώρες _ γι’αυτό άλλωστε και οι ΗΠΑ δεν το υπέγραψαν ποτέ…

Το σημαντικότερο όμως είναι πως η «συμφωνία» της Κοπεγχάγης δεν προνοεί για τη δημιουργία κανενός, έστω και υποτυπώδους, μηχανισμού έλεγχου του περιορισμού των ρύπων. Στο κείμενο αναφέρεται μόνον ότι οι αναδυόμενες οικονομίες θα πρέπει να αναφέρουν τα αποτελέσματα στα Ηνωμένα Έθνη «κάθε δύο χρόνια», αλλά επιμένει στην ανάγκη να διασφαλισθεί ότι «η εθνική κυριαρχία θα τύχει σεβασμού».

Προβλέπει, πάντως, ότι θα διατεθούν 30 δισ. δολάρια βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες ως το 2013, εκ των οποίων τα 11 δισ. δολάρια θα «τσοντάρει» η Ιαπωνία, με 10,6 δισ. θα συμβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση, και μόνον 3,6 δισ. θα είναι ο... οβολός της Αμερικής: προγραμματίζει επίσης, γενικώς και αορίστως, πως το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί στα 100 δισ. δολάρια κατ' έτος ως το 2020 _ χωρίς όμως να εξηγεί και πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα. Αναφέρει απλά ότι «τα κεφάλαια θα προέλθουν από ένα εύρος πηγών, ιδιωτικών και δημόσιων, διμερών και πολυμερών».

Άλλες κρίσιμες «εκκρεμότητες», όπως ο ρόλος της αγοράς άνθρακα, η ένταξη των ρύπων της ναυτιλίας, της αεροπλοΐας και της γεωργίας και η χρήση των τεχνολογιών κατακράτησης και αποθήκευσης άνθρακα, παρέμειναν φυσικά…εκκρεμότητες. Η «συμφωνία» αγνοεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κάρβουνου στην παραγωγή των αερίων του θερμοκηπίου, και απλώς περιορίζεται να δηλώσει ότι «θα επιδιωχθούν διάφορες προσεγγίσεις (...) ώστε να προωθηθούν δράσεις μετριασμού» της διεθνούς χρήσης του άνθρακα. Είναι άραγε τυχαίο ότι ΗΠΑ και Κίνα έχουν τα μεγαλύτερα αποθέματα κάρβουνου στον κόσμο; Σίγουρα όχι…

Για άλλη μια φορά, ο κόσμος κατάλαβε ότι «οι ΗΠΑ δεν αλλάζουν πολύ, με ή χωρίς Ομπάμα», όπως διαπίστωσε εύστοχα η πορτογαλική εφημερίδα «Diario de Noticias» ενδεικτικό της ουσιαστικής αποτυχίας των διαπραγματεύσεων είναι το γεγονός ότι η συμφωνία δεν υιοθετήθηκε επισήμως από όλες τις χώρες, ενώ ο ΟΗΕ περιορίστηκε να τη «λάβει υπ' όψιν» παρά να την επικυρώσει επισήμως. Το κείμενο δημιουργεί άλλωστε αρκετά νομικά προβλήματα δεδομένου ότι δεν έχει το χαρακτήρα συνθήκης. Πρόκειται για μια συμφωνία για την οποία κανένας ηγέτης δεν μπορεί ειλικρινά να καυχηθεί και η οποία απαλλάσσει τις ΗΠΑ και τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες από σοβαρές δεσμεύσεις, ενώ αφήνει τις πιο φτωχές και ευάλωτες χώρες σχεδόν στην ίδια επισφαλή κατάσταση στην οποία βρίσκονταν και στην αρχή της διάσκεψης.

Φόβοι και φιλοδοξίες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν απέφυγε τελικώς αυτό που εξαρχής φοβόταν. ΗΠΑ και Κίνα έπαιξαν, η καθεμιά από την πλευρά της, επιτυχώς το παιχνίδι τους ξεγλιστρώντας από οποιοδήποτε περιοριστικό καθεστώς, ενώ η Ε.Ε. όχι μόνο δεν καθόρισε τους όρους της διαπραγμάτευσης, αλλά έμεινε σχεδόν στο περιθώριο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η έγκριτη πορτογαλική εφημερίδα «Diario de Noticias», «η Κοπεγχάγη μας έμαθε πολλά. Η Κίνα είναι μια δύναμη με αποφασιστικό βάρος στη διεθνή σκηνή. Η Ευρώπη έχει μεγάλες φιλοδοξίες αλλά μικρή επιρροή. Οι ΗΠΑ δεν αλλάζουν πολύ, με ή χωρίς τον Μπαράκ Ομπάμα».

 (Πηγές: Ελευθεροτυπία, ΒΗΜΑ, Ασ. Πρες-Γαλλικό-Ρόιτερ-ΑΠΕ)

 

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr