Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Πολιτισμός, Ιστορία ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ: Τα κοινά στοιχεία και η διαφορετικότητα
ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ: Τα κοινά στοιχεία και η διαφορετικότητα Εκτύπωση E-mail

 

Εισήγηση του Γιώργου Αγοραστάκη, στη διεθνή Μεσογειακή Συνάντηση Χαίων 22,23/11/2002 

 

ΜεσόγειοςΚάθε χρόνο, σαν έρθει το καλοκαίρι, μια πλημμυρίδα ανθρώπων κατακλύζει τις μεσογειακές ακτές. Εκατομμύρια άνθρωποι από βόρεια  αποδημούν νότια προς τα θερμά μέρη για να ζήσουν σ' ένα άλλο χώρο και ρυθμό ζωής έστω και για πολύ λίγο.

 

Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Μεσόγειος προσελκύει τους εισβολείς της χωρίς να τους αφομοιώνει παρά μόνο επιφανειακά, ενώ η ίδια απειλείται με αφομοίωση, απειλείται να μετατραπεί και μόνο σ΄ ένα θεάματος.

 

Εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια τουλάχιστον, η Μεσόγειος δεν έχει πάψει, μέχρι και μια πολύ πρόσφατη εποχή, να προσελκύει κοντά της τους ανθρώπους, να τους εγκαθιστά μόνιμα στις ακτές της, να τους "εκπολιτίζει" .

 

Τι είναι η όμως η Μεσόγειος;

Είναι χιλιάδες πράγματα μαζί -κατά τον Μπροντέλ-. Δεν είναι ένα μόνο τοπίο αλλά αμέτρητα τοπία. Δεν είναι μία θάλασσα αλλά διαδοχή θαλασσών. Δεν είναι ένας πολιτισμός, αλλά μια κοινότητα πολιτισμών που συσσωρεύονται ο ένας πάνω στον άλλο.

 

Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι η ανακάλυψη της προϊστορίας και ιστορίας του ανθρώπινου γένους. Η ανακάλυψη της Κοινότητας των Πολιτισμών του αιγυπτιακού, του ελληνικού του ρωμαϊκού αρχαίου κόσμου κτλ. Είναι μια βουτιά στα βάθη των αιώνων. Είναι μια συνάντηση με πράγματα πολύ παλιά, που είναι όμως ακόμη ζωντανά και συνυπάρχουν με το νέο, το σύγχρονο.

 

Η Μεσόγειος περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο περιβάλλον: αφηγείται αδιάκοπα την ίδια της την ιστορία, αναγεννιέται συνέχεια από τον ίδιο της τον εαυτό.

 

Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή η Μεσόγειος είναι ένα πανάρχαιο σταυροδρόμι. Είναι ο χώρος συνάντησης τριών Ηπείρων.  Εδώ και αιώνες από τα ηπειρωτικά βάθη τα πάντα συνέρεαν προς αυτήν, αναστάτωναν και εμπλούτιζαν την ιστορία της: άνθρωποι, υποζύγια, εμπορεύματα, καράβια, ιδέες, θρησκείες, τέχνες. Αυτό το συνεχές ρεύμα νέου αίματος την αναζωογονούσε. Το τίμημα βέβαια που υπήρξε, ήταν μια βίαιη ιστορία, χαραγμένη από καταστροφές και λεηλασίες, από σφαγές και εξορίες, από αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα στις κοινότητες. Η κοινή μας Μεσογειακή ιστορία είναι μια ιστορία ανάμιξης της ανατολής με τη δύση, του βορρά με το νότο. Μια ιστορία επιρροών μετασχηματισμών, αλλαγών και συγκρούσεων. Απ' αυτό το αμάλγαμα έχει προκύψει η Ευρώπη και ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και αυτή είναι η ισχύς και ο πλούτος του και όχι η αδυναμία του.


Στο φυσικό όπως και στο ανθρώπινό της τοπίο η Μεσόγειος ως σταυροδρόμι, -η ετερόκλιτη Μεσόγειος-, παρουσιάζεται στις σκέψεις μας σαν μια εικόνα συνεκτική, σαν σύστημα όπου όλα μπερδεύονται για να ανασυντεθούν σε μια πρωτότυπη ενότητα.

Εκείνο που κυριαρχεί εδώ είναι η Ενότητα στην διαφορετικότητα.

 

Η Μεσόγειος  για αιώνες υπήρξε το κέντρο του κόσμου. Η Μεσόγειος είναι ο τόπος των θεών. Η ανθρώπινη εξέλιξη συντελέστηκε εδώ. Ο σύγχρονος πολιτισμός θεμελιώθηκε εδώ. Η πηγή είναι εδώ. Η βαθιά πηγή του ανώτερου πνεύματος το οποίο επικαλείται ο πολιτισμός μας είναι εδώ. Οι Μεσογειακοί λαοί μοιράζονται μια βαθιά ριζωμένη αίσθηση απώτατης συγγένειας που επέζησε από αλληλοδιαδεχόμενα γένη, έθνη, αποικιακές έριδες και θρησκευτικές διαμάχες. Μέσα από πολλαπλούς δεσμούς ιστορικής εμπειρίας, πολιτισμού και ανταλλαγών, η Μεσόγειος κατορθώνει να ενώνει το πολύμορφο μωσαϊκό των παράλιων και νησιωτικών λαών της.
 

Η Μεσόγειος υπήρξε για χιλιετίες η θάλασσα που ένωνε τους λαούς, Η "θάλασσα στη μέση της στεριάς" υπήρξε ανέκαθεν τόπος - σύμβολο για τη συνάντηση λαών, πολιτισμών και θρησκειών.

 

Δεν είμαστε απλά γείτονες αλλά μοιραζόμαστε μια ιστορία κοινών αξιών, προσδοκιών και φιλοδοξιών. Ζούμε σ΄ ένα κοινό τόπο αξιών που  πρέπει να κρατήσομε ζωντανό. Να κρατήσομε ζωντανό το πνεύμα της Μεσογείου.

 

Οι Έλληνες έχουν γενετής συνδεθεί με την Μεσόγειο. Υπήρξε μακρά ιστορική περίοδος που η Μεσόγειος, ήταν «η θάλασσα που γύρω της (οι Έλληνες) απλώνονται σαν τα βατράχια σε λίμνη», κατά τον Πλάτωνα. Σήμερα πιστεύομε ότι μπορεί και για την Ελλάδα η Μεσόγειος να αποτελέσει ένα σημαντικό πεδίο πρωτοβουλιών και δράσης, στην πολιτική, την οικονομία, τον πολιτισμό και το περιβάλλον.

 

Το θέμα είναι, να δούμε ποια θα είναι η Ευρώπη στον σύγχρονο κόσμο και ποια είναι η σχέση της με την Μεσόγειο. Σήμερα που οι ανταλλαγές και οι θαλάσσιοι δρόμοι ανάμεσα στις μεσογειακές χώρες έχουν ατονήσει και ο άλλοτε ενιαίος οικονομικός χώρος της Μεσογείου εμφανίζεται διασπασμένος, οι στρατηγικές και οι προτεραιότητες της Ε.Ε. φαίνεται έχουν άλλο προσανατολισμό. (Σε πολύ σύντομο διάστημα θα επισημοποιηθεί το άνοιγμα της προς ανατολάς και βόρεια.)

 

Εφόσον συμβιώνομε στην ΕΕ  είναι ανάγκη να επιμείνομε για μια πραγματική στρατηγική της ΕΕ για την Μεσόγειο. Η μεσογειακή πολιτική της Ένωσης όφειλε να είναι η πιο δραστική, μεγαλόπνοη και ομόθυμη. Όχι μόνο γιατί η Μεσόγειος είναι η κοιτίδα της Ευρώπης, από ιστορική, πολιτισμική και εθνολογική άποψη, αλλά γιατί και με σύγχρονα γεωπολιτικά, πολιτικά, οικονομικά κτλ κριτήρια η Μεσόγειος μπορεί να έχει δεσπόζουσα παγκόσμια σημασία, (και μόνον γιατί συνδέει την ήπειρό μας με τις άλλες δύο ηπείρους).

 

Η μεσογειακή πολιτική της ΕΕ είναι η πιο παραμελημένη, διστακτική, ατελέσφορη και αμελητέα. Μόλις κατά τα τέλη του 1995 επιχειρήθηκε, με τη Διάσκεψη της Βαρκελώνης, να διανοιγεί η προοπτική της συνεργασίας. Με περιορισμένες όμως δεσμεύσεις και απεριόριστο χρονικό ορίζοντα.

 

Αν δεν υπάρξει μια γενναία, ευλύγιστη προσπάθεια, με συντονισμό βάσει της πικρής πείρας των ασύνδετων επιδιώξεων αν δεν πρωτοστατήσει η Ένωση στην άρση του αδιεξόδου στη Μ. Ανατολή, η μεσογειακή πολιτική των χωρών μας θα απομείνει μια διακοσμητική διακήρυξη.

 

Πολιτική όμως δεν κάνουν μόνο οι κυβερνήσει και τα υπερεθνικά όργανα, κάνουν και οι πολίτες οι ενώσεις και οι φορείς τους. Ειδικά οι φορείς της αυτοδιοίκησης.

Μπορεί λοιπόν η μεσόγειος ως οικονομικός χώρος να μην έχει ή μπορεί να αποκτήσει την πρωτοκαθεδρία, αλλά μπορεί να στηρίξει αξίες και ιδέες που τόσο ανάγκη έχει ο σημερινός άνθρωπος.

 

Ένα σύνθημα όπως «επιστροφή στις ρίζες» σηματοδοτεί και στις μέρες μας ένα υψηλό καθήκον. Σ΄ ένα τέτοιο σύνθημα μπορούμε να δώσουμε ζωή όλοι μας.

 

Εμείς πρέπει να αγωνιζόμαστε και να εργαζόμαστε ώστε η Μεσόγειος να είναι όπως ήταν στην αρχαιότητα, μια ανοικτή πόρτα, σαν μια διέλευση ρευμάτων, ιδεών, πολιτισμών.

 

Για να το επιτυγχάνομε, οι κοινοί μας στόχοι πολιτικής πρέπει να είναι:

·          Η ανάπτυξη, η προώθηση και η προβολή της φιλίας, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών της Μεσογείου

·          Η ανάδειξη και αξιοποίηση του οικονομικού, του κοινωνικού και του πολιτιστικού δυναμικού των χωρών της Μεσογείου

·          Η ενθάρρυνση και η ανάπτυξη της επικοινωνίας μεταξύ λαών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, πολιτιστικών φορέων και συλλόγων, οικονομικών φορέων, επαγγελματικών οργανώσεων, επιμελητηρίων, και οργανισμών τοπικής και νομαρχιακής αυτοδιοίκησης.

·          Η συμβολή στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινωνικής δικαιοσύνης, των διαδικασιών εκδημοκρατισμού, της προστασίας του περιβάλλοντος και της παγίωσης της ειρήνης, της συνεργασίας και της σταθερότητας μεταξύ των λαών.

 

Χανιά 22,23/11/2002

Γιώργος Αγοραστάκης

 ΑΝΤΙΝΟΜΑΡΧΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

 

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr