Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Πολιτισμός, Ιστορία Αλέξης Μινωτής, κορυφαίος πνευματικός δημιουργός
Αλέξης Μινωτής, κορυφαίος πνευματικός δημιουργός Εκτύπωση E-mail

Ομιλία του Γιώργου Αγοραστάκη στα Δελιανά, στα 100 χρόνια από τη γέννησή του

 

Εισαγωγή - ΒιογραφικόΑλέξης Μινωτής

Ο Αλέξης Μινωτής,  κορυφαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης του Ελληνικού θεάτρου.

Πήρε την θέση του στην ιστορία ως κορυφαίος, με τις ανεπανάληπτες ερμηνείες του σε ρόλους κλασσικού και σύγχρονου θεάτρου, αλλά κυρίως από την αρχαία τραγωδία.

Γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1900 στα Χανιά. Έλκει την καταγωγή του από τα Δελιανά Κισάμου. Πρωτοεμφανίστηκε στην σκηνή στα Χανιά με το θίασο του Βεάκη στον Οιδίποδα Τύραννο. Επαγγελματικά άρχισε την σταδιοδρομία του στο θέατρο από το 1925. Μέχρι το 1930 έπαιξε με το θίασο της Μ. Κοτοπούλη και συνέχισε με τον Βεάκη και την Παξινού. 

Από το 1932 έγινε στέλεχος του Εθνικού Θεάτρου. Πρωταγωνίστησε σε δεκάδες έργα, -αρχαίες τραγωδίες, έργα του Σαίξπηρ και άλλα έργα του διεθνούς ρεπερτορίου. Στα 1939 βγήκε θριαμβευτικά στο εξωτερικό, με το Εθνικό και το Μάκβεθ του Σαίξπηρ. Με το πόλεμο το 1941 διέφυγε στην Αμερική, όπου παρέμεινε μέχρι το 1951. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα αρχίζει η δεύτερη περίοδος συνεργασίας του με το Εθνικό Θέατρο, ως πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης.

 

Στο διάστημα αυτό ανέβασε και σκηνοθέτησε τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας. Υπήρξε η κυρίαρχη μορφή του Φεστιβάλ της Επιδαύρου. Σκηνοθέτησε ακόμα και όπερες. Ιστορικές έχουν μείνει παγκόσμια οι παραστάσεις Νόρμα του Μπελίνι και Μήδεια του Κερουμπίνι με την Μαρία Κάλλας, που ανέβασαν στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου. Με την επιβολή της δικτατορίας το 1967, απομακρύνεται από το Εθνικό Θέατρο, ιδρύει με την αγαπημένη σύντροφό του Κατίνα Παξινού δικό τους θίασο, μέχρι που την έχασε το 1973. Επανήλθε μετά την μεταπολίτευση το 1974 στο Εθνικό, στο οποίο παρέμεινε μέχρι το 1981. Το τελευταίο του έργο ήταν το 1990 η «Θυσία του Αβραάμ». Έφυγε το 1990 πλήρης ημερών. Συμπλήρωσε 65 χρόνια θεατρικής παρουσίας.

 

Ο Αλέξης Μινωτής, υπήρξε καλλιτέχνης με έντονες πνευματικές αναζητήσεις. Άνθρωπος αυτοδίδακτος, κάτοχος μιας τεράστιας κουλτούρας. Δημιουργούσε με το νου και το ένστικτο. Ήταν ο άνθρωπος που επιζητούσε την αναμέτρηση με το άγνωστο. Γι'αυτό αφιερώθηκε στις μεγάλες φιλοσοφικές ιδέες και αναζητήσεις του Ελληνισμού (και όχι μόνον), όπως αυτές αποτυπώθηκαν ανά τους αιώνες στη δραματουργική ποίηση, στο θέατρο.

Σ’ όλη του τη ζωή καταπιάστηκε με τα μέσα του ανθρώπου. Καταπιάστηκε με την σύγκρουση και την συνύπαρξη του φυσικού με το υπερφυσικό, του ασυνείδητου με το συνειδητό, του γνωστού με το άγνωστο. Γι αυτό άλλωστε αγάπησε τόσο πολύ την τραγωδία. Θεώρησε τον εαυτό του αναδημιουργό των μεγάλων κλασσικών έργων και έδωσε όλες του τις δυνάμεις για την σύγχρονη απόδοσή τους. Αγωνιζόταν να φέρει την αρχαία δραματική αφήγηση σε ενεστώτα χρόνο. Να κάνει το μύθο της τραγωδίας ιστορία της παρούσας στιγμής, χωρίς να αλλοιώνεται ο ποιητικός λόγος. Η θεωρία του για το αρχαίο θέατρο βασίζεται στην κυριαρχία του λόγου έναντι των εξωτερικών τεχνασμάτων. 

Πάνω απ’ όλα υπήρξε μεγάλος Κρητικός. Εδώ που γεννήθηκε, μεγάλωσε και ανδρώθηκε με το επαναστατικό πνεύμα της Κρήτης. «Η Κρήτη δούλευε μέσα μου, η Κρήτη η πνευματική, η εσώτερη, η αγωνιστική» έλεγε. Η Κρήτη ήταν η πηγαία έμπνευσή του. Ο Αλέξης Μινωτής είναι γέννημα, θρέμμα και πνευματικό δημιούργημα της Κρήτης. Έκφρασε την ψυχή, το πνεύμα, και το μεγαλείο της σ΄ όλο τον κόσμο.

 

 

Ο ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ  ήταν ο άνθρωπος που έθεσε σκοπό της ζωής του ολόκληρης, την αναμέτρηση με τις μεγάλες φιλοσοφικές ιδέες και αναζητήσεις του Ελληνισμού (και όχι μόνον), όπως αυτές αποτυπώθηκαν ανά τους αιώνες στη δραματουργική ποίηση, στο θέατρο.

 

Ο ίδιος προσωπικά ευτύχησε, αφού τα κατάφερε όλα του τα χρόνια να ζει διαρκώς αυτήν την «ευτυχισμένη αγωνία» των ηθοποιών να τις αποδώσει στους νεοέλληνες.

 

Το καλύτερο μνημόσυνο στον Α.Μ. θα ήταν αν παρακολουθούσαμε την παράσταση των Περσών του Αισχύλου με το Θ.Τ. προ ημερών στα Χανιά. Οι Πέρσες ήτα μια από τις τελευταίες παραστάσεις που πρωταγωνίστησε και σκηνοθέτησε ο Α.Μ.

 

Ο Ξέρξης, ένας νέος υπερφίαλος βασιλιάς των Περσών, ζαλισμένος από την δύναμη της αυτοκρατορίας που κληρονόμησε από τον πατέρα του Δαρείο, αλαζόνας, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει όλη την δύναμή του για να κυριέψει όλο τον κόσμο.

 

Συγκέντρωσε όλο το στρατό, όλους τους άντρες της αυτοκρατορίας του και στράφηκε κατά της τότε Ελλάδας.

 

Στο έργο παρακολουθούμε τους γέροντες της Περσίας και το παλάτι να περιμένουν με αγωνία τα νέα από το μέτωπο, που αργούν να έρθουν.

Δεν βάνουν το κακό στο μυαλό τους.

Κάποτε, τα νέα, έρχονται. Σε μια ναυμαχία στην Σαλαμίνα καταστράφηκε όλος ο στόλος. Στην άτακτη υποχώρηση που ακολούθησε αποδεκατίστηκε όλος ο στρατός.

 

Καταστράφηκε όλη η χώρα. Καταστράφηκαν όλες οι οικογένειες

Έμεινε δίχως άντρες

Συμφορά, θρήνος, και οδυρμός.

 

Η αλαζονεία της δύναμης οδηγεί στην καταστροφή.

Ο κατεστραμμένος άνθρωπος - λαός υποκύπτει στην συμφορά του.

 

Είναι ανθρώπινα όλα αυτά ή θεόπεμπτα.

Ιδού το ερώτημα. Ποια η απάντηση;

 

Οι αρχαίοι Έλληνες δημιούργησαν το τραγικό θέατρο (για να σώσουν την ψυχή τους) για τις μεγάλες συγκινήσεις. Πήγαιναν στο θέατρο για να θυμηθούν και όχι να ξεχάσουν. Εκεί ανάσταιναν τα τραγικά βιώματά τους. Με τους φόβους και τα πάθη της τραγικής τους μοίρας, αναζητούσαν την ανακούφιση στον πόνο τους, την κάθαρση, αναζητούσαν τις απαντήσεις των υπαρξιακών τους ερωτημάτων.

 

Τον άνθρωπο τον ανακάλυψαν οι Έλληνες.

Οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν το εξυψωτικό στοιχείο της τραγωδίας, μ΄ αυτό επεχείρησαν και στερέωσαν μια βαθύτερη κατανόηση της ζωής. Στην τραγωδία εύρισκαν το μέσο που τους λύτρωνε από το κενό της καθημερινής ζωής.

 

Έτσι δημιουργήθηκε αυτός ο μεγάλος πολιτισμός, ο αξεπέραστος 2,5 χιλ. χρόνια.

Αυτόν τον πολιτισμό έπρεπε να κάνουν δικό τους οι νεοέλληνες.

 

Οι Έλληνες αποκόπηκαν βίαια απ΄ τις ρίζες τους. Αλλοι διαδοχικά τους κατέκτησαν. Παρά το γεγονός ότι ο πολιτισμός τους ποτέ δεν κατακτήθηκε, αποκόπηκε η φυσική εξέλιξή του. Κατά ορισμένες περιόδους ανατροφοδότησε άλλους πολιτισμούς.

 

Στην νεότερη Ελλάδα μετά την απελευθέρωσή της από τους Τούρκους, ορισμένα φωτισμένα μυαλά ανέλαβαν να τον αναστήσουν.

Ένα απ΄ αυτά ήταν και του ΑΜ.

 

Ο Α.Μ.  γεννιέται τον Αύγουστο του 1900 στα Χανιά.

Η Κρήτη είχε μόλις απελευθερωθεί από τον Τουρκικό ζυγό. Τα τουρκικά στρατεύματα μαζί με τους μισούς τουρκοκρητικούς είχαν αποχωρήσει. Η Κρήτη ήταν αυτόνομη πολιτεία υπό πολυεθνική κηδεμονία μέχρι το 1913 που ενώθηκε με την Ελλάδα.

 

Είχαν προηγηθεί οι αιματηρές Κρητικές επαναστάσεις. Επί 40 χρόνια οι Κρήτες μάχονταν διαρκώς με τους Τούρκους.

 

Όλα τα χωριά και οι πόλεις που ζούμε είχαν γίνει πεδία μαχών. Ο τόπος είχε γεμίσει αποκαΐδια, ερείπια και τάφους. Τα γυναικόπαιδα έπαιρναν την προσφυγιά και οι άντρες τα βουνά.

 

Λίγο πριν γεννηθεί στα Χανιά έγινε η μεγάλη σφαγή του πληθυσμού και η πυρπόληση της πόλης.

 

Γεννήθηκε στο μεταίχμιο από την επαναστατική στην ειρηνική περίοδο.

Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να κάνουν μια καινούργια αρχή. Να βρουν τον ειρηνικό τους δρόμο. Να οικοδομήσουν τη ζωή τους.

 

Όσο περνούσε ο χρόνος ο μεγάλος αγώνας γινόταν μύθος. Οι πολέμαρχοι, μυθικοί ήρωες. Ο τόπος για αρκετά χρόνια ανάδινε από παντού το πνεύμα του αγώνα, της θυσίας της ελευθερίας.

 

Ο μικρός Μινωτής ανδρώθηκε βιώνοντας αυτή την κατάσταση, μέσα σ΄ αυτό το περιβάλλον.

 

Δεν  άργησε να ανακαλύψει ότι αυτή «η ζώσα πραγματικότητα», είχε το προηγούμενό της, είχε τις αναφορές της στα έργα των μεγάλων τραγωδών.

 

Η έφεσή του στο διάβασμα και η ώθηση που πήρε από την φιλολογική - λογοτεχνική κίνηση των Σολωμικών στα Χανιά, τον οδήγησαν στην ποίηση και την φιλοσοφική αναζήτηση. Η μοναξιά της επαρχίας -εδώ της Καμάρας- τον βοήθησαν στο διάβασμα.

 

Όλα αυτά κατέληξαν στο θέατρο.

 

Του έγινε συνείδηση τόσο από τη ζωή όσο και από την αρχαία ποίηση ότι,

 

Αυτός ο μικρός τόπος - συνοψίζει ιστορικά και συμβολικά το ρυθμό της πανανθρώπινης λαχτάρας για ανάσταση και ελευθερία. Ελευθερία κάθε λογής. Ελευθερία ατομική, κοινωνική, εθνική, ελευθερία ηθική και πνευματική, ελευθερία από την ίδια τη φύση.

 

Τον αγώνα ανεξαρτησίας των Κρητών τον θεώρησε κίνημα πνευματικό, όπως και κάθε αγώνα για ελευθερία.

 

Διέκρινε από νέος ότι αυτό το πνεύμα διασώθηκε μέσα στην τέχνη. Στην εποχή του λίγοι ήταν εκείνοι που μπορούσαν να το δουν να το κατανοήσουν.

Το κλίμα της εποχής του καθόλου δεν πήγαινε προς τα κει. Όλοι ασχολούνταν με τις διηγήσεις των πολεμικών κατορθωμάτων και με τις πολιτικές συγκρούσεις.

 

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από το βιβλίο του για τον κατοπινό του φίλο Ν. Καζαντζάκη. Γράφει ο Μ. «Τον θαύμαζα από μικρός, αν και ούτε τον είχα δει, ούτε είχα διαβάσει τίποτα δικό του. Τον θαύμαζα απ΄ ότι είχα ακούσει γι αυτόν…

Μια φορά ενώ ήμουν στο χωριό, πέρασε από τα Χανιά και μίλησε για το πνεύμα του ανθρώπινου αγώνα, για την Κρήτη και την τραγική της μοίρα, για την ύλη και το πνεύμα, τέτοια που με συνέπαιρναν και μ΄ έκαναν να καρδιοκτυπώ.

 

Όταν γύρισα στα Χανιά βρήκα τους Χανιώτες να φιλονικούν στα καφενεία για όλα τούτα………… Ο Μποντικογιάννης το πρωτοπαλλήκαρο του Μάνου…………

«Μ΄ όλα τούτα δεν αγοράζεις μηδέ μισή οκά χοχλιούς»

 

Ποιος τολμά να πει σήμερα τέτοια κουβέντα για το Ν.Κ. για τη δόξα της Κρήτης. Αυτά που έλεγε τα ‘γραψε. Αυτά αποτελούν σήμερα την πνευματική συνείδηση της ιστορίας μας, τη λυρικής έκφραση.

 

Σημασία έχει να διακρίνεις κάθε φορά η ιστορία πως γράφεται και ποιοι την γράφουν.

Ο Α.Μ. το αντιλήφτηκε σωστά

 

Οι μεγάλες στιγμές της ιστορίας για να περάσουν στις επόμενες γενιές θέλουν τους διανοούμενους, τους καλλιτέχνες, που θα μετουσιώσουν τους αγώνες σε λογοτεχνία, ποίηση, ζωγραφική, θέατρο…

Έτσι γνωρίζομε το παρελθόν μας, έτσι συγκινούμαστε απ΄ αυτό.

Αυτό άλλωστε έκαναν και οι αρχαίοι τραγικοί ποιητές.

 

Η συνάντηση του Α.Μ. με το θέατρο έγινε από ένα τυχαίο γεγονός.

 

Στα 1920 ήρθε στα Χανιά ο Αιμίλιος Βεάκης για να παίξει με τον θίασό του τον Οιδίπους Τύραννο. Δεν είχε το χορό στο θίασό του και έβαλε μια αγγελία ζητώντας ηθοποιούς. Παρουσιάστηκε ο ΑΜ, ενθουσιάστηκε ο Βεάκης με την φωνή του και του δωσε το ρόλο του κορυφαίου του χορού. Αργότερα αρρώστησε και ο Εξάγγελος και τού δοσε και τον άλλο ρόλο.

Αυτό ήταν το ραντεβού

Όμως έφυγε ο Βεάκης και δεν τον πήρε μαζί του.

Μου ‘μεινε η νοσταλγία του χαμένου παραδείσου, είπε

 

Έφυγε στην συνέχεια φαντάρος και δεν ξαναγύρισε πίσω. Με το που αποστρατεύτηκε πήγε κατευθείαν στο θέατρο. Είχε επιλέξει με σιγουριά το δρόμο του...

 

Από το 1925-30 έπαιξε με το θίασο της Μ. Κοτοπούλη. Στην συνέχεια έγινε συνθιασάρχης με τον Βεάκη και την Παξινού.

Από το 1932 έγινε στέλεχος του Εθνικού Θεάτρου. Πρωταγωνίστησε με δάσκαλο τον Ροντήρη σε αρχαίες τραγωδίες, έργα του Σαίξπηρ και άλλα έργα του διεθνούς ρεπερτορίου.

Στα 1939 βγήκε στο εξωτερικό παίζοντας μάλιστα το Μάκβεθ του Σαίξπηρ μέσα στην έδρα του στο Λονδίνο.

 

Με το πόλεμο το 1941 διαφεύγει στην Αμερική, όπου παρέμεινε μέχρι το 1951, παίζοντας σε διάφορες κινηματογραφικές ταινίες για επιβίωση.

 

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα αρχίζει η δεύτερη περίοδος συνεργασίας του με το Εθνικό Θέατρο, ως πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης. Στο διάστημα αυτό ανέβασε και σκηνοθέτησε τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας.

Υπήρξε η κυρίαρχη μορφή του Φεστιβάλ της Επιδαύρου.

Έφτασε μέχρι να σκηνοθετήσει όπερες. Ιστορικές έχουν μείνει παγκόσμια οι παραστάσεις Νόρμα του Μπελίνι και Μήδεια του Κερουμπίνι με την Μαρία Κάλας, που ανέβασαν στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου.

 

Με την επιβολή της δικτατορίας το 1967 απομακρύνεται από το Εθνικό Θέατρο, ιδρύει με την σύντροφό του Κατίνα Παξινού δικό τους θίασο, μέχρι που την έχασε το 1973.

 

Επανήλθε μετά την μεταπολίτευση το 1974 στο Εθνικό στο οποίο παρέμεινε μέχρι το 1981.

 

Το τελευταίο του έργο ήταν το 1990 (4 μήνες πριν το θάνατό του) η Θυσία του Αβραάμ.

 

Πέθανε το 1990 πλήρης ημερών. Συμπλήρωσε 65 χρόνια θεατρικής παρουσίας.

 

Ο Α.Μ. ήταν αυτοδίδακτος. Δεν έκανε μεγάλες θεατρικές σπουδές. Μόνος του κατέκτησε τα δυσκολότερα κείμενα. Ήταν τέρας θέλησης, κάτοχος τεράστιας κουλτούρας. Οικοδόμησε με σκέψη και σοφία αυτό που το ένστικτό του συλλάμβανε. Διέθετε μια έμφυτη πνευματικότητα, και ενστικτωδώς παρήγαγε αισθήματα και εικόνες ποιητικής φαντασίας και υψηλές συγκινήσεις.

 

Η σχέση του και ο γάμος του με την Κατίνα Παξινού - το ιερό τέρας της υποκριτικής- τον ώθησε να προχωρήσει βαθύτερα στο θέατρο. Ευτύχησε να έχει μεγάλους φίλους σε όλο τον κόσμο. Στενός του φίλος ήταν ο Νίκος Καζαντζάκης. Από τον Καζαντζάκη πήρε ο Α.Μ. το αδάμαστο πνευματικό πάθος και την ακατάσχετη δημιουργική λαχτάρα.

 

Ως επαγγελματίας υπήρξε πολύ σκληρός και απαιτητικός, όντας σκληρός και απαιτητικός από τον εαυτό του.

 

Το αγαπημένο του έργο ήταν ο Οιδίπους επί Κολωνώ.

 

Ο Οιδίπους επί Κολωνώ του Σοφοκλή, είναι η τραγωδία που αγγίζει την «καρδιά» της αρχαίας ελληνικής θρησκείας. Την πίστη των αρχαίων για την ύπαρξη δύο κόσμων, του φυσικού και του υπερφυσικού, του ανθρώπινου και του θεϊκού. Δύο κόσμοι που είναι χωρισμένοι, αλλά συχνά διεισδύουν ο ένας στον άλλο και κάποτε ενώνονται.

 

Κεντρικό θέμα της είναι η ανύψωση του Οιδίποδα σε ήρωα. Ο Οιδίπους επί Κολωνώ είναι συνέχεια του Οιδίποδα Τυράννου. Στο πρώτο του έργο ο Σοφοκλής παρουσιάζει τον βασιλιά Οιδίποδα, τραγικά χτυπημένο άνθρωπο, σκληρά τιμωρημένο από τους θεούς. Μιασμένος από τα τρομερά αμαρτήματα της πατροκτονίας και της αιμομιξίας, είναι ο άνθρωπος που πρόσβαλε τους θεϊκούς νόμους και τιμωρείται.

 

Στο δεύτερο έργο ο τιμωρημένος και βασανισμένος γέροντας Οιδίποδας, τυφλός εξορισμένος, φτωχός και εξαθλιωμένος, ηροωποιείται. Οι θεοί που τον έριξαν σε τόσες συμφορές τον εξυψώνουν τον ανταμείβουν για τα πάθη του. Ενώ αναζητά την ανάπαψή του στο άλσος των Ευμενίδων στον Κολωνό έρχεται σε σύγκρουση με τους ανθρώπους με τα ανθρώπινα.

 

Ο Α.Μ. σ΄ όλη του τη ζωή καταπιάστηκε με τα μέσα του ανθρώπου. Καταπιάστηκε με την σύγκρουση και την συνύπαρξη του φυσικού με το υπερφυσικό, του ασυνείδητου με το συνειδητό, του γνωστού με το άγνωστο. Γι αυτό άλλωστε αγάπησε τόσο πολύ αυτήν την τραγωδία.

 

Ο Α.Μ. καταπιάστηκε με την φύση των πραγμάτων και των συνθηκών της ανθρώπινης ζωής.

Εκεί που βρήκε έδαφος γι αυτήν την νοηματοδότηση της ανθρώπινης ζωής ήταν στην αρχαία τραγωδία. Αυτό ήταν ο ΑΜ.

 

Θεώρησε τον εαυτό του αναδημιουργό των μεγάλων κλασσικών έργων και έδωσε όλες του τις δυνάμεις για την σύγχρονη απόδοσή τους.

 

Πρέπει να ξέρομε ότι αυτό αποτελεί ένα δύσκολο εγχείρημα.

Η αρχαιολογική- μουσειακή (η ακριβής απόδοση) των έργων αυτών στην σύγχρονη πραγματικότητα δε λέει τίποτα. Το αντίθετό της η εντελώς ελεύθερη απόδοση με σύγχρονους κώδικες, διαστρεβλώνει τα έργα δεν αποδίδει το περιεχόμενό τους.

(όπως έγινε προ ημερών με τον Οιδίποδα Τύραννο στο Κολοσσιαίο της Ρώμης και στην Επίδαυρο)

 

Η αρχαία Ελληνική τραγωδία είναι θρησκευτικό θέατρο. Διατηρεί πολλά στοιχεία θρησκευτικής τελετουργίας. Οι αρχαίοι θεατές είχαν τον κώδικα επικοινωνίας από τις θρησκευτικές τελετές. Οι μύθοι τα πρόσωπα και οι καταστάσεις των έργων ήταν πιο κοντινά και πιο οικεία στους τότε θεατές

Αυτά τα στοιχεία δεν υπάρχουν σήμερα. Οι αρχαίοι θεατές έμπαιναν αμέσως μέσα στο έργο, οι νεώτεροι το βλέπουν εξωτερικά, δεν πάσχουν, δεν συμπάσχουν, δεν συγκινούνται το ίδιο.

 

Ο Α.Μ. έβαλε τις δυνάμεις του να βάλει τους νεοέλληνες μέσα στα έργα. Να φέρει την δραματική αφήγηση σε ενεστώτα χρόνο. Να κάνει το μύθο της τραγωδίας ιστορία της παρούσας στιγμής, χωρίς να αλλοιώσει τα ποιητικά κείμενα. Γι αυτό θεώρησε τον εαυτό του αναδημιουργό των μεγάλων κλασικών έργων.

 

Η θεωρία του για το αρχαίο θέατρο βασίζεται στην κυριαρχία του λόγου έναντι των εξωτερικών τεχνασμάτων.

 

Ίσως πιο σωστά ο τίτλος της ομιλίας μου έπρεπε να ήταν «ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ  Κορυφαίος πνευματικός αναδημιουργός»

 

Ο Α.Μ. συμπαθούσε και αντιπαθούσε στο θέατρο τη λέξη ψυχαγωγός.

Αντιπαθούσε την τρέχουσα σημασία της που είναι διασκεδαστής και διασκέδαση. Αντιπαθούσε το θέατρο που είχε σκοπό την απόσπαση από την πραγματικότητα, από τις έγνοιες και τα βάσανα των ανθρώπων. Προσκολλήθηκε απόλυτα στο δραματικό θέατρο γιατί το θέατρο αυτό δεν επιδιώκει να ξεφύγεις από τα βάσανά σου, αλλά να μπεις πιο βαθιά σ΄ αυτά, ώστε να βρεις τη λύτρωση.

 

Αγαπούσε τη λέξη ψυχαγωγία με την αρχαϊκή της ένια, ως αγωγή της ψυχής και συνακόλουθα των αισθήσεων.

 

Ο Α.Μ. ήταν πρωτοπόρος.

Πρέπει να φέρομε το μυαλό μας πίσω στο χρόνο στα πρώτα βήματα της χώρα μας. Κάποια φωτισμένα μυαλά γεφύρωσαν το κενό αιώνων μεταξύ αρχαίας και νέας Ελλάδας.

 

Στο θέατρο μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα κυριαρχούσαν ξενόφερτες φάρσες, ακαλαίσθητες και άσεμνες κωμωδίες, ανόητα δακρύβρεχτα δράματα,.. έργα μιας χρήσεως -που και σήμερα  μας κατακλύζουν.

 

Χρειάστηκαν τα μεγάλα μυαλά του Ροντήρη, του Βεάκη, του Μινωτή του Κουν για να γίνει στοιχείο της κουλτούρας των Ελλήνων το μεγάλο δραματικό θέατρο.

 

Το φαινόμενο Μινωτή είναι πνευματικό δημιούργημα της Κρήτης. Ο Α.Μ. όταν έφυγε από την Κρήτη την πήρε μαζί του. «Η Κρήτη δούλευε μέσα μου, η Κρήτη η πνευματική, η εσώτερη, η αγωνιστική» λέει. Η Κρήτη ήταν η πηγαία έμπνευσή του. Όπως έγινε και με τον Καζαντζάκη.

 

Επέστρεψε μετά από 50 χρόνια στα Χανιά για να δηλώσει.

«Εγώ έφυγα απεσταλμένος της Κρήτης στα ξένα. Έθεσα στον εαυτό μου το καθήκον να διαδώσω το πνεύμα της. Έθεσα στον εαυτό μου αυτό το χρέος που επιτάσσει την ανάληψη κάθε είδους ευθύνης, που απαιτεί θυσίες. Και αυτό το χρέος το εκπλήρωσα στο ακέραιο»

 

Ο Α.Μ. είναι γέννημα θρέμμα της Κρήτης, έκφρασε την ψυχή, το πνεύμα, και το μεγαλείο της σ΄ όλο τον κόσμο.

 

Ας είναι αιωνία η μνήμη του.

 

Δελιανά 1-8-2000

  Γιώργος Αγοραστάκης

 ΑΝΤΙΝΟΜΑΡΧΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr