Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Αρχείο Χωροταξία, Πολεοδομία Περιφερειακό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού & αειφόρου ανάπτυξης περιφέρειας Κρήτης
Περιφερειακό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού & αειφόρου ανάπτυξης περιφέρειας Κρήτης Εκτύπωση E-mail

Εισήγηση του Γιώργου Αγοραστάκη στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Χανιών  22-8-2002

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

         Με τον Νόμο 2742/1999 «Χωροταξικός Σχεδιασμός και Αειφόρος Ανάπτυξη» εισάγονται νέα ζητήματα και εργαλεία στην χωροταξία, για την πρόβλεψη  και το σχεδιασμό στις μεγάλες χωρικές κλίμακες (περιφέρεια και άνω), για τη δημιουργία διαδικαστικού πλαισίου συντονισμού μεταξύ αναπτυξιακού και χωροταξικού σχεδιασμού, για τη δημιουργία ενός μακρο-πλαισίου κατευθύνσεων για τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Επίσης εισάγονται μια σειρά θέματα εξειδίκευσης του στρατηγικού σχεδιασμού σε περιοχές μικρής κλίμακας που απαιτούν λεπτομερέστερες κανονιστικές παρεμβάσεις (Περιοχές Ειδικών Χωρικών Παρεμβάσεων, Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων, Σχέδια Ολοκληρωμένων Αστικών Παρεμβάσεων). Ο αναφερόμενος Νόμος προβλέπει την κατάρτιση και έγκριση των Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΠΠΧΣ). Ένα τέτοιο σχέδιο –για την Περιφέρεια Κρήτης- συζητάμε σήμερα.

 XORO

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

         Στις προϋποθέσεις  που ορίζει ο Νόμος 2742/1999 για την κατάρτιση ΠΠΧΣ είναι,

         πρώτον να υπάρχει Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού σε εθνικό επίπεδο, με το οποίο να εναρμονίζεται το περιφερειακό -τέτοιο δεν υπάρχει εγκεκριμένο- και  

         δεύτερο να υπάρχουν προδιαγραφές (με απόφαση Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ) για την σύνταξη των Περιφερειακών Πλαισίων και οι οποίες πάλι δεν υπάρχουν εγκεκριμένες στην περίπτωση μας.

         Ένα Πλαίσιο Περιφερειακού Χωροταξικού Σχεδιασμού κατ΄ ουσίαν είναι ένα Πλαίσιο Αναπτυξιακού Σχεδιασμού, το οποίο θα έχει με την έγκρισή του δεσμευτική και υποχρεωτική εφαρμογή. Η κατάρτιση και η θεσμοθέτηση ενός τέτοιου σχεδίου για την Κρήτη, γίνεται μακράν των συντελεστών της ανάπτυξης και μάλιστα με συνοπτικές διαδικασίες. Πράγμα που επαναφέρει στη συζήτηση ένα γενικότερο ζήτημα για  τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, ποιος και με ποια διαδικασία τον εκπονεί...

         Στο παρελθόν το καλοκαίρι του 1999 παρουσιάστηκε η β’ φάση της μελέτης του Χωροταξικού Σχεδίου Περιφέρειας Κρήτης στους φορείς των Χανίων. Γι αυτήν το Νομαρχιακό Συμβούλιο τοποθετήθηκε και διατύπωσε τις παρατηρήσεις του και οι οποίες δεν ελήφθησαν υπόψη. 

         Με την αναφερόμενη μελέτη επιχειρήθηκε η σύνδεση και η συσχέτιση του χωροταξικού σχεδιασμού με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό. Γι αυτό και ήταν έντονος ο επιχειρησιακός χαρακτήρας στο προτεινόμενο Χωροταξικό Σχέδιο Κρήτης,  στο οποίο ενσωματώθηκαν στόχοι οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής που έπρεπε να ικανοποιηθούν από τις χρηματοδοτήσεις του Γ΄ ΚΠΣ.

 

         Σήμερα επανέρχεται το παλαιό Χωροταξικό Σχέδιο με την μορφή Πλαισίου και στο οποίο έχει αφαιρεθεί το επιχειρησιακό μέρος για την δέουσα κατανομή των δημόσιων δαπανών του Γ’ ΚΠΣ.

         Η ύπαρξη ενός ΠΠΧΣ μπορεί να συμβάλει θετικά στον ορθολογικό σχεδιασμό του χώρου της Κρήτης και απ΄ αυτή την άποψη διατυπώνονται παρακάτω παρατηρήσεις για διορθώσεις του προτεινόμενου Πλαισίου στα βασικά του στοιχεία και σ΄ ότι αφορά τον Νομό Χανίων. Για τις λεπτομερέστερες παρατηρήσεις η εισήγηση καλύπτεται από την Έκθεση Γνωμοδότηση Ομάδας Εργασίας του ΤΕΕ – Τμ. Δυτ. Κρήτης (26-7-2002).

 

ΓΕΝΙΚΑ, Ο ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

         Σήμερα οι σχεδιαζόμενες και εφαρμοζόμενες αναπτυξιακές πολιτικές και κατ’ επέκταση οι χωροταξικές, γενικότερα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, επηρεάζονται και προσδιορίζονται από τις αρχές της ολοκληρωμένης και αειφόρου ανάπτυξης.

 Για την προώθηση των στόχων της αειφόρου χωρικής ανάπτυξης έμφαση δίδεται σε τρία ζητήματα:

·          στη ισόρροπη πολυκεντρική ανάπτυξη

·          στη ισότητα πρόσβασης στα βασικά δίκτυα

·          στη συνετή διαχείριση των φυσικών και πολιτιστικών πόρων.

         Βασική μας επιδίωξη με τον χωροταξικό σχεδιασμό πρέπει να είναι μέσα από τη διάγνωση και συνεκτίμηση των χωρικών επιπτώσεων, να αντιμετωπίζονται αδυναμίες, προβλήματα και απειλές που προκαλούνται κατά την αναπτυξιακή διαδικασία, και να αξιοποιούνται ευκαιρίες και δυνατότητες, με στόχο την αειφόρο ανάπτυξη.

         Στις αδυναμίες, κινδύνους και απειλές για την Κρήτη, περιλαμβάνονται,

·          η δημιουργία  χωρικών ανισοτήτων, 

·          η εγκατάλειψη και απομόνωση της υπαίθρου,

·          η  υποβάθμιση σημαντικών φυσικών και πολιτιστικών πόρων,

·          και ο περιορισμός της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των περιοχών μας

και αντίθετα,

·          η  βελτίωση των δικτύων μεταφορών, ενέργειας και επικοινωνιών

·          η ανάπτυξη ενδοπεριφερειακών δικτύων συνεργασίας

·          η μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των περιοχών και των νομών

·          η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των οικονομικών δραστηριοτήτων

·          η διαφοροποίηση της οικονομίας των αγροτικών περιοχών

·          και η προσεκτική διαχείριση των φυσικών και πολιτιστικών πόρων

δημιουργούν ευκαιρίες και δυνατότητες που αν αξιοποιηθούν σωστά μπορούν να αντισταθμίσουν τα διαρθρωτικά και γεωγραφικά μειονεκτήματα και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα όλων των περιοχών της Κρήτης.  

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

 

1)     Ο Εθνικός Σχεδιασμός

         Η Κρήτη έχει αγνοηθεί τελείως από το προωθούμενο σύστημα αξόνων ανάπτυξης της Χώρας. Όλα τα μεγάλα έργα που κατασκευάζονται τα τελευταία χρόνια αποσυνδέουν και αποκόπτουν την Κρήτη από τις κατευθύνσεις ανάπτυξης της υπόλοιπης χώρας. Ακόμα και το γεγονός ότι συζητείται σήμερα Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο χωρίς να υπάρχει και να τίθεται το ευρύτερο εθνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτό λειτουργεί, είναι χαρακτηριστικό της αναφερόμενης αντίληψης και κατάστασης.

         Η διαγραμματική απεικόνιση με τους άξονες ανάπτυξης και τη θέση της Περιφέρειας στον Ελλαδικό χώρο στο προτεινόμενο Πλαίσιο είναι αυθαίρετη καθόσον δεν φαίνεται να υποστηρίζεται από πουθενά. Ο αντίστοιχος χάρτης σε σχέδιο Πλαισίου Γενικού Χωροταξικού Σχεδιασμού ΥΠΕΧΩΔΕ, θέτει την Κρήτη έξω από τους άξονες ανάπτυξης της χώρας.  Οι άξονες ανάπτυξης που προωθούνται και στην πράξη υποστηρίζονται  από το Γ’ ΚΠΣ είναι ο άξονας «σίγμα» S (Πάτρα – Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Καβάλα), ο βόρειος άξονας (Εγνατία) και δυτικός άξονας (Ιόνιος οδός – Ηπείρου, Δυτ. Ελλάδας και Πελοποννήσου)

 

2)     Η διεθνής θέση

         Ο νησιωτικός χαρακτήρας, η αυτόνομη χωρικά υπόσταση και η γεωγραφική θέση της Κρήτης δίνουν μια σειρά δυνατοτήτων που πρέπει να μεγιστοποιηθούν και ευκαιριών στις σύγχρονες συνθήκες, που πρέπει να αξιοποιηθούν.

Οι προοπτικές της Κρήτης εξαρτώνται από την παρουσία και την λειτουργία της στο διεθνές περιβάλλον, Μεσογειακό και Ευρωπαϊκό. Ο προσανατολισμός αυτός υπάρχει τα τελευταία χρόνια και καλύπτει τους όλους παραγωγικούς τομείς, την εκπαίδευση κτλ. Το ζήτημα είναι πως θα ενισχυθεί και θα ολοκληρωθεί αυτός ο προσανατολισμός και πως θα υποβοηθηθεί και υποστηριχτεί. Οι κατευθύνσεις που γενικά ορίζονται από την χωροταξία προβλέπουν την χωρική οργάνωση πάνω σε άξονες και πόλους ανάπτυξης πάνω στους οποίους διαρθρώνονται τα δίκτυα υποδομών στρατηγικής σημασίας, καθώς και οι κόμβοι διευρωπαϊκής ακτινοβολίας.

         Δύο είναι τα κύρια ζητήματα που σχετίζονται με αυτό το θέμα και αναφέρονται στο σχέδιο για το ΠΠΧΣ και είναι ο διεθνής ρόλος των αστικών Κέντρων της Κρήτης, και η σύνδεση με το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών. 

 

3)     Ο διεθνής ρόλος των Αστικών Κέντρων 

         Στην Κρήτη διαμορφώνεται ένας νέος συγκεντρωτισμός,

ένα νέο ακτινοσυγκεντρωτικό σύστημα με κέντρο το Ηράκλειο, το οποίο επιδιώκει να τα απορροφήσει όλα εις βάρος των άλλων περιοχών, χωρίς τελικά να μπορεί να εξυπηρετήσει τις λειτουργίες που συγκεντρώνει. Το προτεινόμενο Πλαίσιο έρχεται να ενισχύσει μια τέτοια κατάσταση, αναγνωρίζοντας ένα και μοναδικό κέντρο στην Κρήτη. Οι χωροταξικοί στόχοι για την ισόρροπη και  πολυκεντρική και εξισορροπημένη ανάπτυξη απουσιάζουν από το Σχέδιο.

         Προτείνεται, το Ηράκλειο να αποτελέσει «Κέντρο Διαπεριφερειακής ακτινοβολίας» με άξονα την έρευνα και την τεχνολογία   ενώ στα υπόλοιπα αστικά κέντρα προτείνονται χαμηλότερης τάξης λειτουργίες.

Εκφράζομε την αντίθεσή μας σε προτάσεις που θέλουν στην Κρήτη ένα και  μοναδικό διεθνή πόλο. 

         Εμείς προτείνομε να αναγνωριστεί και για τα Χανιά ο ίδιος χαρακτηρισμός «διαπεριφερειακής ακτινοβολίας» και όχι με μοναδικό άξονα ανάπτυξης τις «εφαρμογές»!! αλλά τις επιστήμες και το περιβάλλον. Τα Χανιά έτσι κι αλλιώς επιτελούν διεθνή (ευρωπαϊκό και όχι μόνο μεσογειακό) ρόλο ως κέντρο και ως κόμβος (τηλεπικοινωνίες κ.α.).

         Σε συνδυασμό και για την εσωτερική περιφερειακή λειτουργία των πόλεων, επαναφέρομε για να καταχωρηθεί στο ΠΠΧΣ, την πρόταση για την ισόρροπη ανάπτυξη και την περιφερειακή διοικητική ανασυγκρότηση στη βάση του Νόμου 2503/1997 άρθρ2, όπως διατυπώθηκε από το Νομάρχη Χανίων τον Δεκέμβρη του 2001.

 

4)     Χωρική διάρθρωση των βασικών δικτύων. Μεταφορές - Οδικό δίκτυο.

   Στο πρωτεύον και δευτερεύον οδικό δίκτυο με χαρακτήρα διευρωπαϊκό-διαπεριφερειακό, το σχέδιο αυθαίρετα (χωρίς καμιά αιτιολόγηση) αφαιρεί οδικά τμήματα του Νομού Χανίων που από χρόνια είναι χαρακτηρισμένα και ενταγμένα στο σύστημα. Έτσι αφαιρείται το τμήμα του Βόριου Οδικού Άξονα Καστέλι – Πλάτανος, αφαιρείται τελείως ο Νότιος Οδικός Άξονας ο οποίος περιορίζεται κυρίως εντός του Νομού Ηρακλείου και από το σύστημα καθέτων του Νομού επιλέγεται μόνο ο Ταυρωνίτης - Παλαιόχωρα.

         Ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα οδικών αξόνων στην Κρήτη πρέπει να συνδέει όλες τις αναπτυξιακές ενότητες και τις πύλες εισο-εξόδου της Κρήτης.  Σ΄ ένα εξωστρεφή προσανατολισμό βαρύτητα πρέπει να δοθεί στις δυτικές λιμενικές πύλες για την διασύνδεση με τον Δυτικό Ελλαδικό Άξονα και τα λιμάνια προς την Ευρώπη, και στις ανατολικές λιμενικές πύλες για την διασύνδεση προς ανατολάς.

         Για το Νομό Χανίων να συμπληρωθεί το οδικό δίκτυο με τα ελλείποντα τμήματα του ΒΟΑΚ (Καστέλι – Πλάτανος) του ΝΟΑΚ με το δυτικό και νότιο τμήμα του Πλάτανος – Παλαιόχωρα – Σούγια και με το τμήμα του από Χώρα Σφακίων προς ανατολάς μέχρι την σύνδεσή του με το τμήμα Ρεθύμνου. Ενδιάμεσα που διακόπτεται το οδικό δίκτυο ΝΟΑΚ αντικαθίσταται με θαλάσσιο και στο οποίο πρέπει να οριστούν τα λιμάνια σταθμοί του, Σούγια, Αγία Ρουμέλη, Χώρα Σφακίων. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει για την αναγκαιότητα του λιμανιού της Αγ. Ρουμέλης σημείο  με την μεγαλύτερη κίνηση επιβατών. Και τέλος να συμπληρωθεί με τους καθέτους βορρά- νότου Βρύσες – Χ. Σφακίων, Χανιά – Ομαλός, Χανιά – Σούγια, Καλουδιανά – Χρυσοσκαλίτισα.

 

5)      Πρέπει να επισημανθεί η αντίθεσή μας με την πολιτική των απαγορεύσεων στο Σχέδιο ΠΠΧΣ ως προς την χωρική δομή, τις χρήσεις και την κατηγοριοποίηση γης.  Η ισόρροπη ανάπτυξη πρέπει να είναι η αρχή που πρέπει να ισχύσει σ΄ όλη την έκταση του νησιού. Οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί όταν είναι αναγκαίο να υπάρχουν πρέπει να είναι σαφείς, συγκεκριμένοι και αιτιολογημένοι. Επίσης πρέπει να γίνει σαφές ότι το ΠΠΧΣ δεν μπορεί να ρυθμίσει θέματα, όπως οικιστικές ενότητες-δόμηση, χρήσεις γης, προστατευόμενες περιοχές, κτλ τα οποία αφ’ ενός ρυθμίζει διαφορετικά η κείμενη νομοθεσία, αφετέρου είναι ζητήματα συγκεκριμένης εξέτασης και προσδιορισμού και εξ’ αντικειμένου θέματα άλλων ειδικών-χωροταξικών μελετών  (Γ.Π.Σ. ΣΧΟΑΠ, ΕΠΜ κτλ).

         Αντίστοιχα το ίδιο πρέπει να ισχύσει για τον χαρακτηρισμό ως τουριστικά υπεραναπτυγμένων και κορεσμένων περιοχών και συγκεκριμένα της βόρειας περιοχής των Χανίων, στην οποία προτείνεται να ισχύσουν οι διατάξεις περί κεκορεσμένων περιοχών. Η αποσαφήνιση των τουριστικά κορεσμένων ή όχι να γίνει με ειδικές μελέτες που θα προσδιορίσουν και τις επιμέρους περιοχές κορεσμού (οριοθέτηση). Το ίδιο και για τις επιτρεπόμενες ή όχι μορφές τουρισμού. Επίσης η χρησιμοποιούμενη ορολογία για τις τουριστικές δραστηριότητες (μικρής κλίμακας και ήπιες) στην ενδοχώρα και νότια χρειάζεται αποσαφήνιση για να μη μεταφραστεί σε απαγόρευση από την κείμενη νομοθεσία.

 

6)         Ο πρωτογενής αποτελεί βασικό τομέα της οικονομίας της Κρήτης και  οι εξελίξεις στον αγροτικό τομέα αποτελούν κρίσιμη παράμετρο για τη περιφερειακή ανάπτυξη. Η προώθηση σύγχρονων πολιτικών αναδιάρθρωσης της γεωργίας και της κτηνοτροφίας και η υποστήριξη της πολυ-λειτουργικότητας, της διαφοροποίησης και εξειδίκευσης του αγροτικού χώρου προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης παραγωγικότητας, της διαχείρισης των προϊόντων αποτελεί το πλαίσιο των στόχων αναβάθμισης του αγροτικού χώρου. Οι προτάσεις του σχεδίου για θεσμική προστασία της γεωργικής γης με γενική απαγόρευση για αλλαγή χρήσης  γης είναι άστοχη και δεν απαντά στους στόχους στήριξης και ανάπτυξης του πρωτογενή τομέα.  Αυτό που πρέπει να επιδιωχθεί είναι η ανάπτυξη των αρδευόμενων εκτάσεων στο μέτρο των δυνατοτήτων των υδατικών πόρων και της ορθολογικής διαχείρισή τους. Για τον Νομό Χανίων να ενταχθούν στο σχεδιασμό τα μελετημένα Φράγματα Αλικιανού, Βατόλακου, δίδυμο Σεμπρωνιώτη.

 

7.      Τέλος, το προτεινόμενο Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΠΠΧΣ), τόσο στο μέρος της ανάλυσης όσο και στις προτάσεις, παρουσιάζει πολλά προβλήματα.

·     Εισάγονται όροι χωρίς να διασαφηνίζεται το περιεχόμενό τους.

·     Τα στατιστικά στοιχεία της ανάλυσης δεν είναι επικαιροποιημένα και δεν εξάγονται τα σωστά συμπεράσματα για τα προβλήματα, τις ανισότητες που υπάρχουν και διαμορφώνονται κτλ.

·     Γίνονται ατεκμηρίωτες εκτιμήσεις

·     Διατυπώνονται προτάσεις μέτρων που δεν είναι σύννομα.

·     Στους χάρτες υπάρχει εσφαλμένη απεικόνιση στοιχείων. Σε πολλά σημεία αυτοί δεν απεικονίζουν την πραγματικότητα και παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις σε σχέση με το κείμενο.

Ρυθμίσεις και προτάσεις από ειδικές τομεακές περιφερειακές μελέτες που έχουν εκπονηθεί δεν λαμβάνονται υπόψη.

         Πράγματα απαράδεκτα για κείμενα που θα λάβουν νομική μορφή με δεσμευτική ισχύ και τα οποία πρέπει να διορθωθούν με προσοχή.

 

Χανιά 22-8-2002

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

ΑΝΤΙΝΟΜΑΡΧΗΣ ΧΑΝΙΩΝ

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr