Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Νεότερα του 2013 Δύο χρόνια μνημονιακός «Καλλικράτης»
Δύο χρόνια μνημονιακός «Καλλικράτης»

του Γιώργου ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗ, 23/1/2013

Αρχές του Μάη του 20110 κυκλοφόρησε το βιβλίο μου “Πολιτεία Δημοκρατία & Αυτοδιοίκηση” (δες στα eBook). Στον επίλογο του βιβλίου σημείωνα: «Η συγγραφή του βιβλίου ολοκληρώθηκε την περίοδο που άρχισαν να καταφθάσουν οι ξένοι κηδεμόνες κι επιτηρητές στην χώρα μας, για να μας βάλουν σε σειρά. Η Ελλάδα βρίσκεται στο κρεβάτι του Προκρούστη κι ακρωτηριάζεται. «Έχει αφαιρεθεί ένα κομμάτι από την εθνική μας κυριαρχία», ομολόγησε δημόσια[ii] ο πρωθυπουργός της χώρας κ. Γιώργος Παπανδρέου. Είναι η εποχή που η ηγεσία των Βρυξελών υπαγορεύει στην Ελλάδα τις εντολές της παλαιάς διαθήκης του Φρίντμαν, προκειμένου αυτή να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη εξόφληση των τόκων στους δανειστές της, όπως και να διαιωνίσει το χρέος της γενεές δεκατέσσερις.

Ο Ιγνάσιο Ραμονέ στο πρόσφατο βιβλίο του «το απόλυτο κραχ» σημειώνει[iii]: «Μια νέα κυβέρνηση –δηλώνει ο Φρίντμαν[iv]- απολαύει μιας περιόδου χάριτος μεταξύ έξι και εννέα μηνών, κατά τη διάρκεια της οποίας μπορεί να προβεί σε θεμελιώδεις αλλαγές. Αν δεν εκμεταλλευτεί αυτό το διάστημα για να δράσει με αποφασιστικότητα, δεν θα της ξαναπαρουσιαστεί ανάλογη ευκαιρία». Σ’ αυτήν τη σύντομη χρονική περίοδο, οι νέες αρχές πρέπει να υλοποιήσουν τη νέα τους οικονομική αντίληψη, καταφεύγοντας, αν χρειαστεί, σε μια «θεραπεία σοκ»[v]. Στην Ελλάδα με τα επάλληλα κύματα οικονομικών και διαρθρωτικών μέτρων, υλοποιείται μια τέτοια πολιτική, με τη μέθοδο της «θεραπείας σοκ». Είναι μια θεραπευτική μέθοδος που οδηγεί σε παραλυσία το κοινωνικό σώμα και σ’ αδυναμία ν’ αντιδράσει.

Την ίδια περίοδο η Κυβέρνηση προχωρά στην κατάρτιση ενός προγράμματος στην Αυτοδιοίκηση με το όνομα «Καλλικράτης»[vi]. Στο αρχικό σχέδιο του προγράμματος δηλώνεται ότι: «η σημερινή προβληματική δομή και η ραγδαία επιδείνωση της λειτουργίας του κράτους τα τελευταία χρόνια, είναι ο κύριος λόγος γιγάντωσης του δημοσιονομικού προβλήματος και το εμπόδιο στην ανάπτυξη»[vii](!) και ότι για την αντιμετώπισή του, χρειάζεται να γίνει δραστική μείωση του αριθμού των ΟΤΑ και των νομικών τους προσώπων, προκειμένου να εξοικονομηθούν οικονομικοί πόροι και προσωπικό. Μ’ αυτό τον τρόπο, μέσα από το πρόγραμμα «Καλλικράτης», μπήκε και η αυτοδιοίκηση στο δημοσιονομικό λογαριασμό του προγράμματος σταθερότητας της χώρας. Στην ουσία βέβαια, πίσω από τις μεγαλοστομίες και τις προφάσεις του προγράμματος, κρύβεται ένα γενικότερο νεοφιλελεύθερο σχέδιο που αποσκοπεί τελικά στο «ελάχιστο κράτος»[viii], περιορίζοντας δραστικά το δημόσιο τομέα σε όφελος του ιδιωτικού, βάζοντας χέρι και στους θεσμούς του κράτους. Ένα σχέδιο που εξάγγειλαν, αλλά δεν τόλμησαν να εφαρμόσουν στο σύνολό του, οι δύο προηγούμενες Κυβερνήσεις - «Κυβερνητικό πρόγραμμα για την επανίδρυση του κράτους της ΝΔ».

            Ο «Καλλικράτης» με τη μέθοδο των συνενώσεων μειώνει αυθαίρετα και δραστικά τον αριθμό των ΟΤΑ δημιουργώντας νέους υπερμεγέθεις ΟΤΑ. Καταργεί τις 56 Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, αντικαθιστώντας τις με 13 αυτοδιοικητικές Περιφέρειες. Έτσι συνεχίζει την παράδοση του «ράβε – ξήλωνε» στην αυτοδιοίκηση δυο δεκαετίες τώρα και ανοίγει μια νέα περίοδο πειραματισμών και παλινδρομήσεων.

Ο «Καλλικράτης» δεν απαντά σε κανένα πολιτικό πρόβλημα της χώρας και της αυτοδιοίκησης -όπως αναφέρθηκε στα προηγούμενα κεφάλαια- και τούτο για δυο κύριους λόγους:

           Ο πρώτος: δεν θίγει το συγκεντρωτισμό του κράτους και δεν μεταβιβάζει εξουσίες, ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόρους από το κράτος στην αυτοδιοίκηση, αλλά περιορίζεται σ’ ορισμένες ανακατανομές αρμοδιοτήτων εσωτερικά στην αυτοδιοίκηση, μεταξύ του πρώτου και δεύτερου βαθμού. Ο πρωταρχικός στόχος, της αποκέντρωσης μέρους της εκτελεστικής εξουσίας του Κράτους προς την Αυτοδιοίκηση και το κοινωνικό σώμα δεν ικανοποιείται. Το κεντρικό πολιτικό σύστημα διατηρεί ακέραιες τις εξουσίες και τα στεγανά του.

Ο δεύτερος: δεν συνδέεται με τον εκδημοκρατισμό του πολιτικού συστήματος και δεν ενισχύει το δημοκρατικό χαρακτήρα της αυτοδιοίκησης και την άμεση σχέση της με το κοινωνικό σώμα. Με τα πλειοψηφικά συστήματα εκλογής και συγκρότησης των οργάνων των υπερμεγεθών ΟΤΑ, θα αναπαραχθεί εντονότερα ο νοσηρός και απαξιωμένος κομματισμός του κεντρικού πολιτικού συστήματος στην αυτοδιοίκηση και θα αποκλειστούν οι μικρότερες πολιτικές και κοινωνικές ομάδες.

Η αυτοδιοίκηση είναι θεσμός λαϊκός και κοινωνικός, μέσα από τον οποίο οι τοπικές κοινωνίες -χωρίς αποκλεισμούς- αγωνίζονται για τα προβλήματά τους, για την πρόοδό τους. Είναι φορέας κοινωνικής και οικονομικής προόδου, φορέας ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής, δημοκρατίας και αυτοδιαχείρισης. Ο δεσμός της αυτοδιοίκησης με το κοινωνικό σώμα πρέπει να είναι άμεσος και διαρκής, προκειμένου αυτή να μπορεί ν’ ανταποκρίνεται στο ρόλο και την αποστολή της. Όσο η αυτοδιοίκηση απομακρύνεται από την κοινωνία, μετατρέπεται περισσότερο σε διοικητικό μηχανισμό. Τώρα με τα μεγάλα μεγέθη του «Καλλικράτη», από τη λέξη «αυτό-διοίκηση» φαίνεται να ξεθωριάζει περισσότερο το πρώτο συνθετικό «αυτο» και να μένει το δεύτερο, η «διοίκηση».

Οι παραπάνω εκτιμήσεις –για το τι επρόκειτο να συμβεί- αποδείχτηκαν από τα πράγματα επιεικείς. Δύο χρόνια μετά αποδεικνύεται ό,τι το μνημονιακό σχέδιο «Καλλικράτης» αποτέλειωσε την αυτοδιοίκηση. Κανείς βέβαια εκείνη την περίοδο δεν μπορούσε να προβλέψει το πόσο καταλυτικές και βαριές θα ήταν οι συνέπειες των μνημονιακών μέτρων που πήραν στην συνέχεια οι πρόθυμες και υποτελείς στους δανειστές ελληνικές κυβερνήσεις.

Την ώρα –Απρίλη/Μάη/2010- που πλασαριζόταν δημόσια το «νομοσχέδιο Καλλικράτης» ως μια μεγάλη μεταρρύθμιση (!), πίσω από τις κλειστές πόρτες των μνημονιακών συναλλαγών με το ΔΝΤ και την τρόικα, οι υπουργοί της κυβέρνησης Παπανδρέου Παπακωνσταντίνου και Ραγκούσης πρόσφεραν ως πρώτο «θύμα» στο μινώταυρο του μνημονίου την Αυτοδιοίκηση.

Στις 6 του Μάη 2010 ψηφίστηκε από τη Βουλή των Ελλήνων η ενεργοποίηση των μνημονιακών μέτρων. Στις 26 του Μάη ψηφίστηκε από τη Βουλή το σχέδιο "Καλλικράτης", και ακολούθησαν αργότερα τον Ιούλη τα υπόλοιπα μέτρα του μνημονίου.

Στο επόμενο «Η διαστροφή των λέξεων»



[i] απευθυνόμενος στο Υπουργικό Συμβούλιο, 12/2/2010

[ii] απευθυνόμενος στο Υπουργικό Συμβούλιο, 12/2/2010

[iii] Ramonet I., Το απόλυτο Κραχ, Η κρίση του αιώνα και η ανασυγκρότηση του μέλλοντος, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2009, σελ.42

[iv] Μίλτον Φρίντμαν, Καπιταλισμός και ελευθερία, 1962

[v] Naomi Klein, The Shock Doctrine (Το δόγμα του σοκ), 2008

[vi] Πρόγραμμα «Καλλικράτης» για την «για τη Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης», Γενάρης 2010

[vii] Παράγραφοι 2 και 6 του προγράμματος «Καλλικράτης» και δηλώσεις ΥΠΕΣ

[viii] Η επιχειρηματολογία και η στόχευση του προγράμματος συνταυτίζεται εν πολλοίς με την αντίστοιχη των θεωρητικών του νεοφιλελευθερισμού. Δες κεφάλαιο 3

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr