Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Νεότερα του 2013 Παρουσίαση του βιβλίου του Γ. Αγοραστάκη «Είμαστε από καλή γενιά» από τον καθηγητή Νεκτάριο Ξανθουδάκη
Παρουσίαση του βιβλίου του Γ. Αγοραστάκη «Είμαστε από καλή γενιά» από τον καθηγητή Νεκτάριο Ξανθουδάκη

Το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα είναι ένα βιβλίο που υποδειγματικά συνδέει την ιστορία με την γενεαλογία. Ο τίτλος του βιβλίου «Είμαστε από καλή γενιά το γένος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗ» ήταν σημείο αναζήτησης για τον ίδιο τον συγγραφέα διότι στην σκέψη του και στα χαρτιά του υπήρχε και ο τίτλος «Αναζητώντας την χαμένη μας ιστορικότητα». Δύο τίτλοι ο ένας αφιερωμένος στην αγάπη και την αναζήτηση του ίδιου του συγγραφέα για την γενιά του και ο άλλος στην αγάπη του για την ιστορία του τόπου του και την αναζήτηση της αξίας αυτής της ιστορίας η οποία δεν είναι μοναχική υπόθεση. Τόσο η ιστορία του τόπου μας όσο και της γενιάς Αγοραστάκη ξετυλίγονται μέσα στο βιβλίο με μία σχέση μητρική όπου η κρητική γη γεννάει, αναθρέφει, προστατεύει, πονάει, νοιάζεται τους ανθρώπους της γενιάς Αγοραστάκη όπως βέβαια και πολλών άλλων οικογενειών.

Ο συγγραφέας ξεκινάει το βιβλίο του αναφέροντας για την αξία της ιστορικής αναζήτησης η οποία σίγουρα είναι προσωπική υπόθεση του καθενός μας αλλά με συλλογικό και ανθρωπιστικό αντίκρισμα:

Συγκριμένα στις πρώτες κιόλας γραμμές αναφέρει ότι:

Όλοι μας γνωρίζουμε καλά ότι ζούμε σε μία ακόμα ιστορική εποχή πολύ δύσκολη για τη χώρα μας, με τους ανθρώπους της να χάνουν την ελπίδα τους και την αυτοπεποίθηση τους. Που το μέλλον τους φαντάζει αβέβαιο πιεζόμενοι από την ισοπεδωτική καθημερινότητα, την επιβληθείσα ασφυκτική οικονομική δυσπραγία. Τείνουμε να πεισθούμε ότι δεν υπάρχει προοπτική και σωτηρία, δεν υπάρχει ελπίδα για τούτη τη γωνιά του κόσμου.

            Ο τόπος αυτός στην μακραίωνη ιστορία του έχει περάσει πολλές μπόρες και οι επιπτώσεις τους αντιμετωπίστηκαν με δύναμη και καρτερία. Μια ματιά στο παρελθόν μας θα μας μάθαινε πολλά.

            Πόσοι από μας άραγε γνωρίζουμε την ιστορία μας, γνωρίζουμε ποιοι είμαστε από πού ερχόμαστε, ποιες είναι οι καταβολές μας και οι υποθήκες μας. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα αποκτά ένα ξεχωριστό νόημα σήμερα, καθότι οι άνθρωποι έχουν ξεμακρύνει από τις ρίζες τους, χάνοντας την ιστορικότητά τους, χάνοντας την μνήμη τους, χάνοντας έτσι τα στηρίγματά τους και πορεύονται μόνοι, χωρίς πυξίδα, στα πέλαγα της παγκοσμιοποίησης.

            Όλοι μας κουβαλάμε μια ιστορία. Μία ιστορία που μπορεί να μας δώσει ένα στήριγμα. Ζούμε σε ένα τόπο που κάθε πέτρα, κάθε χωράφι, κάθε βουνό και κοιλάδα, κάθε τόπος και χωριό ενέχει μια ζώσα ιστορικότητα και μια εν δυνάμει προοπτική. Οι παλιοί μας το ξέρανε καλά. Το παρελθόν τους ήταν ο θεματοφύλακας της σοφίας και της ηθικής, η πηγή των ονείρων και της παρηγοριάς, ο οδηγός για τη ζωή τους στο παρόν. Έδινε νόημα και σκοπό στις πράξεις τους. Τους έδινε αντοχή στις δοκιμασίες και τους συμφιλίωνε με τη μοίρα τους. Μπροστά στο αβέβαιο μέλλον, το παρελθόν, η ρίζα λειτουργούσε ως αντιστάθμισμα, δίνοντας την παρηγοριά και το κουράγιο για τον αγώνα της ζωής. Κουράγιο Λοιπόν…

«Κουράγιο…, -λέει ο μεγάλος ποιητής, Οδυσσέας ελύτης-

Σ’ ευλογημένη μέρα βγάζει το κακό

Σε δημοσιά πλατιά το στενοσόκακο

Κι είναι στη σκοτεινιά και στην ερήμωση

Όπου ριζώνει κι ευωδιάζει η θύμηση

Ρίζα πικρή μου ρίζα και κρυφή πηγή

Δώσε την περηφάνια πάρε την οργή.»

Ο ίδιος ο Ελύτης, σε μια πολύ δύσκολη εποχή, το 1943, που καθημαγμένη η πατρίδα μας αδυνατούσε να βρει το δρόμο της, που οι άνθρωποι δεν είχαν που να κρατηθούν, έγραφε στον Ήλιο το πρώτο, «Είμαστε από καλή γενιά». Ο ποιητής έβλεπε βαθιά. Οι άνθρωποι τότε κρατήθηκαν από την ιστορία τους που τους έλεγε να’ χουν πίστη στον εαυτό τους, στις δυνάμεις τους και να παλέψουν στην ζωή.

«Εμείς τη λέμε τη ζωή την πιάνουμε απ’ τα χέρια

Κοιτάζουμε τα μάτια της που μας ξανακοιτάζουν

Κι αν είναι αυτό που μας μεθάει μαγνήτης, το γνωρίζουμε,

Κι αν είναι αυτό που μας πονάει κακό, το χουμε νιώσει

Εμείς τη λέμε τη ζωή, πηγαίνουμε μπροστά

Και χαιρετούμε τα πουλιά της που μισεύουνε.

Είμαστε από καλή Γενιά»    

Ταξιδεύοντας μέσα στα κεφάλαια του Βιβλίου αυτού, βλέπουμε να αρχίζει με την παράθεση ιστορικών γεγονότων του 19ου αιώνα, τουρκοκρατία, επανάσταση του 1821, Αιγυπτιοκρατία, που οδήγησαν στην γένεση και την διαμόρφωση και του γένους Αγοραστάκη. Η μελέτη της γενεαλογίας, η μελέτη της ρίζας της οικογένειας Αγοραστάκη σε μεγαλύτερο βάθος φαίνεται δυσχερής για το λόγο ότι η σκοτεινή εποχή της τουρκοκρατίας δεν άφησε γραπτά στοιχεία.

            Η πρώτη επαφή του συγγραφέα με την οικογενειακή του ιστορία έρχεται από τις διηγήσεις που τους έκανε ο πατέρα του… μια ιστορία σαν ένα παραμύθι:

«Ο προγονός μας ήταν ένας Ξανθουδάκης από το Σέλινο, που στα παλιά χρόνια ήρθε και κατοίκησε στο χωριό μας τα Λουραδιανά. Ο Ξανθουδάκης πολεμούσε τους Τούρκους και όταν σκότωσε ένα αιμοβόρο γενίτσαρο έφυγε από το χωριό για να μην τον σκοτώσουν οι άλλοι γενίτσαροι και ήρθε και κατοίκησε στα Λουραδιανά, όπου αγόρασε από άλλο τούρκο την περιουσία του. Άλλαξε και το επίθετό του από Ξανθουδάκης σε Αγοραστάκης, ώστε να μην μπορούν να τον βρουν οι διώκτες του Σελινιώτες γενίτσαροι. Μετά από κάμποσα χρόνια τον εντόπισαν και ήρθαν δύο τούρκοι στο σπίτι στα Λουραδιανα για να τον συλλάβουν και να τον μεταφέρουν στο Σέλινο. Αυτός τους ξεγέλασε και κατάφερε να τους σκοτώσει».

            Με αυτήν την διήγηση που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά ο συγγραφέας ξεκινάει την ιστορία της γενιάς του. Με αυτήν την διήγηση επιχείρησε ένα οδοιπορικό στο παρελθόν, προκειμένου να την διερευνήσει και να την ερμηνεύσει ιστορικά.

            Ανατρέχει στην ιστορία όπως αυτή εξελίσσεται το 19ο αιώνα στις επαρχίες Σελίνου και Κισσάμου των Χανίων, με σκοπό να προσδιοριστεί το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ξεκινά και αναπτύσσεται το γένος Αγοραστάκη.

Στο Ά Μέρος

Και Στο 1ο Κεφάλαιο γίνεται μια αναδρομή βαθύτερα στο παρελθόν, επικεντρωμένη στις επαρχίες Σελίνου και Κισσάμου και στα χωριά Τσισκιανά Επανωχωρίου Σελίνου και στα Λουραδιανά Δελιανών Κισσάμου από τα τέλη του 18ου μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, προκειμένου να οριστεί το ιστορικό και χωρικό πλαίσιο που διαδραματίζεται η ιστορία μας.

Το 2ο Κεφάλαιο αναφέρεται στη γένεση του γένους Αγοραστάκη από το Παναγιώτη Ξανθουδάκη. Στα πως, πότε και γιατί της μετοίκησής του από τα Τσισκιανά στα Λουραδιανά.

Στο 3ο Κεφάλαιο συνεχίζεται η ιστορία της περιοχής στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, σε συνδυασμό με τη δράση του οπλαρχηγού Αναγνώστη (Μανόλη) Αγοραστάκη.

Το 4ο Κεφάλαιο αναφέρεται στο στέριωμα του γένους ΑΓΩΡΑΣΤΑΚΗ το 19ο αιώνα με τη 2η και 3η γενιά και στην ανάπτυξη και διασπορά του τον 20ο αιώνα, με την 3η και 4η γενιά.

Το 5ο Κεφάλαιο αναφέρεται στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της εποχής από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα μέχρι και τον β’ παγκόσμιο πόλεμο.

Το 6ο Κεφάλαιο επικεντρώνεται στα ιστορικά γεγονότα του β΄ παγκοσμίου πολέμου στην Κίσσαμο και στην Κρήτη, στη δράση και την πορεία των Αγοραστάκηδων αυτή την περίοδο και κλείνει με την τελική διασπορά του γένους την μεταπολεμική περίοδο και την ερήμωση των Λουραδιανών.

Στο Β΄ Μέρος

Και στο 7ο Κεφάλαιο παρουσιάζεται συνοπτικά το οικογενειακό δέντρο Αγοραστάκη & Σφακιωτάκη, σε 6 γενιές. Η καταγραφή και αποτύπωση του γενεαλογικού δέντρου έγινε με βάση ενός κανόνα. Το δέντρο ακολουθεί τα άρρενα μέλη της οικογένειας που φέρουν το επίθετο Αγοραστάκης. Στα θηλυκά σταματά στα παιδιά ή τα εγγόνια τους με εξαίρεση στους απογόνους των θηλυκών που ήταν εγκατεστημένα στα Λουραδιανά, όπως είναι οι Σφακιωτάκηδες. Το γένος Σφακιωτάκη ξεκινά από το γένος Αγοραστάκη και αναπτύσσεται στον ίδιο χώρο στα Λουραδιανά.

Η εξιστόρηση συμπληρώνεται με χάρτες και φωτογραφίες από τα μέρη και τα πρόσωπα που αναφέρονται στο βιβλίο.

            Για την καταγραφή της ιστορίας του τόπου αλλά και της ιστορίας της οικογένειά του, ο Γιώργος Αγοραστάκης βασίστηκε κυρίως στα συγγράμματα της βιβλιογραφίας όπως και σ’ όλα τα διαθέσιμα κρατικά αρχεία που βρίσκονται στα Χανιά, στις δημόσιες υπηρεσίες, στις υπηρεσίες της Αυτοδιοίκησης, το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων, αλλά και σε άλλα ηλεκτρονικά αρχεία διαθέσιμα στο διαδίκτυο.

            Για τη δημιουργία του Γενεαλογικού δέντρου και τα ατομικά στοιχεία που περιέχονται, αντλήθηκαν πληροφορίες από τα Μητρώα Αρρένων και τα Δημοτολόγια των Δήμων του Νομού Χανίων. Σημαντικά για την έρευνά ήταν τα βιβλία δύο εφημερίων της περιοχής τα οποία βρέθηκαν στα χέρια των απογόνων. Στα βιβλία αυτά οι ιερείς καταχωρούσαν τα στοιχεία των βαπτίσεων που έκαναν το 19ο αιώνα. Ο πρώτος είναι ο παπά Γιάννης Τεμενιωτάκης εφημέριος Πανεθήμου-Δελιανών-Ζυμβραγού, ο οποίος από το 1850 τηρούσε βιβλίο βαπτίσεων – θανάτων των χριαστιανών μέχρι το 1904. Ο δεύτερος είναι ο παπά Μιχάλης Παπουτσάκης από το Πρόδρομο Δελιανών, που διαδέχτηκε το παπά Γιάννη Τεμενιωτάκη το 1888 και τηρούσε βιβλίο βαπτίσεων από το 1888 έως το 1925. Τα βιβλία των εφημερίων αποδείχτηκαν πολύτιμες πηγές στην σύνταξη του γενεαλογικού δέντρου, καθόσον είναι οι μοναδικές γραπτές πηγές με ατομικά στοιχεία στην περιοχή την τελευταία περίοδο της τουρκοκρατίας.

            Στο σχηματισμό του γενεαλογικού δέντρου συνέβαλαν και τα ξαδέρφια του κύριου Αγοραστάκη.  

            Αξίζει να αναφερθούμε σε μερικά σημεία του βιβλίου αυτού, για να δούμε απόψεις του συγγραφέα για τη σημασία της γενιάς αλλά και μέρος της ιστορίας της οικογένειά του.

Για την σχέση Γενιάς και ιστορίας… ο συγγραφέας αναφέρει;

«…Η δικολογιά, η γενιά και η οικογένεια έχει ιδιαίτερη σημασία στην ιστορία της Κρήτης, από τα παλιά χρόνια. Σημαδεύει το κρητικό πολιτισμό, ως πηγή αξιομνημόνευτων γεγονότων, ως πολιτική δύναμη και ως θεματοφύλακας της μνήμης και της παράδοσης. Οι παλιές γενιές της Κρήτης αποθήκευαν τις τραγικές τους εμπειρίες, κάνοντας τις μνήμη, ψυχή και πνεύμα. Ένα “Κρητικό πνεύμα” που ανέδιδε δύναμη, περηφάνια, παλικαριά, ανδρεία και κουζουλάδα μαζί. Ένα πνεύμα που υπαγόρευε μια κατηγορηματική προσταγή, ένα χρέος προς τους επιγόνους για αντίσταση, για αγώνα, για ελευθερία, για αξιοπρέπεια.»

 «... Η γενεαλογία στην Κρήτη παρέμενε ζωντανή για αιώνες. Σήμερα μπορεί να έχει χάσει το κοινωνικό της κύρος και να υποβαθμίζεται η σημασία που είχε στις προηγούμενες κοινωνίες, ωστόσο η αξία της παραμένει μεγάλη καθόσον μπορεί να αποτελέσει το μέσον προσέγγισης και κατανόησης της ιστορίας, της κοινωνίας και του παρελθόντος καθενός ξεχωριστά.»

«Οι παλιοί μας είχανε συνείδηση της ιστορικότητά τους, την οποία ανέδιδαν έντονα σε κάθε ευκαιρία, Στις συναναστροφές τους, όλο για το παρελθόν λέγανε, τα βάσανά τους εξιστορούσανε. Στις κουβέντες τους, περνούσανε διαρκώς από το Εγώ στο Εμείς, από το παρόν στο παρελθόν κι ενσωματώνανε την δική τους ιστορία στην ιστορία του τόπου τους και αντίστροφα. Η αιματοβαμμένη και τραγική ιστορία της ζωής τους, ήταν μια ιστορία που δίδασκε βαθιές αλήθειες από γενιά σε γενιά.»

Μέσα στο βιβλίο υπάρχουν και αναφορές από ανθρώπους των γραμμάτων της Κρήτης για την σημασία της γενιάς στην ιστορία της Κρήτης:

Ο συγγραφέας αναφέρει:

…είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Ν. Καζατζάκη στην «Ασκητική» του: «Το πρώτο σου χρέος, εκτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους. Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους. Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγαλύτερη εντολή να σε ξεπεράσει.»

Σε ένα άλλο σημείο αναφέρει. Η ταυτότητα του κρητικού- μέχρι τον 20ο αιώνα ήταν η γενιά του, η δικολογία του. «Μαρίνο με βαφτίσανε και Τζάνες η γενιά μου» έτσι υπογράφει στο τέλος τον Ερωτόκριτο ο Βιτσέντζος Κορνάρος.

Σ’ αυτό το σημείο θα αναφερθούμε επιγραμματικά για την ιστορία της οικογένειας Αγοραστάκη όπως ξετυλίγεται μέσα στο βιβλίο και η οποία ήταν η αφορμή για την συγγραφή αυτού του βιβλίου:

-          Συγκεκριμένα στη γένεση και το στέριωμα του γένους Αγοραστάκη τον 19ο αιώνα, η σχέση του με το γένος Ξανθουδάκη και ο Παναγιώτης Ξανθουδάκης – Αγοραστάκης

     Το γένος Αγοραστάκη όπως φαίνεται από την ιστορική μελέτη του βιβλίου έχει τις ρίζες του στην οικογένεια Ξανθουδάκη.

Οι Ξανθουδάκιδες έχουν την βαθιά ρίζα τους στην Αράδενα Σφακίων. Από την Αράδενα αρχίζουν να μεταναστεύουν από τα τέλη του 18ου αιώνα σ’ άλλα μέρη της Κρήτης. Και αυτό γιατί οι Τούρκοι κατέστρεψαν ολοκληρωτικά το χωρίο κατά την επανάσταση Δασκαλογιάννη το 1770. Ένα μέρος της οικογένειας έμεινε πίσω και συνέχισε τη ζωή στο χωρίο. Ορισμένοι από τους απογόνους της οικογένειας κρατήθηκαν εκεί μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Η αρχική οικογένεια Ξανθουδάκη του 1770 διασκορπίστηκε και άπλωσε τα κλαδιά της, πρώτα στην επαρχία Σελίνου στα Τσισκιανά, μετά στο Αβδού Πεδιάδους Ηρακλείου και στη συνέχεια στον Αποκόρωνα στις Βρύσες και στα περίχωρα της πόλης των Χανίων.

Ένα μέλος της οικογένειας Ξανθουδάκη μετοίκισε στα Τσισκιανά στο Σέλινο μετά την επανάσταση του 1770. Από εκεί αναπτύχθηκε ο κλάδος των Ξανθουδάκιδων από τον οποίο προέρχεται ο Παναγιώτης Ξανθουδάκης – Αγοραστάκης και ο κλάδος των Αγοραστάκηδων στα Λουραδιανά Δελιανών.

Οι πρώτοι Ξανθουδάκιδες του Σελίνου γεννιούνται στα φοβερά χρόνια του μεγάλου γενιτσαρισμού. Ανάμεσα σε αυτούς είναι και ο Παναγιώτης. Ο Παναγιώτης μεγάλωσε μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Το χωριό του το Επανωχώρι αποτελεί στόχο των γενίτσαρων. Οι βιαιοπραγίες και οι αγριότητες κορυφώνονται όταν ο Παναγιώτης ενηλικιώνεται. Είναι πολύ φυσικό και βέβαιο ότι ο Παναγιώτης Ξανθουδάκης μπαίνει στον αγώνα και συμμετέχει ενεργά σ’ αυτές τις επιχειρήσεις. Τότε όπως αναφέρει η οικογένεια των Αγοραστάκιδων ήταν που ο Παναγιώτης εξόντωσε ένα αιμοσταγή γενίτσαρο. Η πράξη του αυτή δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως ατομική η μεμονωμένη, αλλά συνδυασμένη με το τι γινόταν στο Επανωχώρι εκείνη την περίοδο. Τότε αναγνωρίζεται ή καταδίδεται και καταφεύγει στα βουνά. Ο Παναγιώτης συνεχίζει την επαναστατική του δράση συμμετέχοντας στην πολιορκία της Κανδάνου και στη μάχη του Πρασέ. Μετά το 1825 φεύγει από το Σέλινο και αναζητά την τύχη του μακριά από τον τόπο του, στην Κίσσαμο ώστε να μην μπορούν να τον εντοπίσουν οι διώκτες του. Καταλήγει στα Λουραδιανά όπου «αγοράζει» ένα τούρκικο τσιφλίκι και εγκαθίσταται. Τότε μετονομάζεται από Ξανθουδάκης σε Αγοραστάκης ώστε να μην μπορούν να τον εντοπίσουν οι διώκτες του. Ο Παναγιώτης Ξανθουδάκης – Αγοραστάκης παντρεύτηκε εκεί και έκανε πέντε παιδιά δύο αγόρια το Δημήτρη και το Μανόλη και τρία κορίτσια την Αντωνία, την Χριστίνη και την Κυριακή. Στο Δημήτρη μόλις μεγάλωσε ανέθεσε την φροντίδα της περιουσίας. Στο μικρότερο φρόντισε να μάθει γράμματα, στέλνοντας τον στο Μοναστήρι της Μονής Γωνιάς στο Κολυμπάρι. Ο Μανόλης ήταν ο μόνος εγγράμματος γι’ αυτό και ονομάστηκε Αναγνώστης. Ο Αναγνώστης συνέχισε την επαναστατική παράδοση της οικογένειας. Έγινε οπλαρχηγός. Είχε τη δική του σημαία και ένοπλη ομάδα που τον πλαισίωναν νέοι κυρίως από την Πανέθημο. Σημαντική στιγμή για εκείνον ήταν στις 28 Οκτωβρίου 1879 που αναδείχθηκε Δήμαρχος Πανεθήμου, εκλέχθηκε Δήμαρχος άλλες δύο φορές το 1882 και το 1888. Ο Αναγνώστης έμεινε μέχρι τέλους φανατικά προσκολλημένος στη θέση της «ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα»…

Η ιστορία της οικογένειας ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗ δεν τελειώνει εδώ όπως φαίνεται μέσα σε κάθε σελίδα του βιβλίου αυτού η οικογένεια έχει συνεχομένη παρουσία έως και σήμερα στους αγώνες και στην πρόοδο του τόπου.

Φαίνεται να γνωρίζουν καλά την ιστορία της οικογένειά τους να παραδειγματίζονται από του προγόνους τους και να εμπνέουν τους απογόνους τους και τους ανθρώπους που ζουν κοντά τους.

Η παρουσίαση αυτού του βιβλίου μου έδωσε για άλλη μία φορά να νιώσω ως άνθρωπος και ως εκπαιδευτικός την αξία της ιστορικής μας μνήμης. Η καταγραφή της ιστορικής μνήμης, της ιστορικής μνήμης του τόπους μας και της οικογένειάς μας, μας οδηγεί στην αυτογνωσία, τον αυτοπροσδιορισμό και την κοινωνικοποίηση μας.

Η ιστορία ως μνήμη είναι το μέσον, με το οποίο οι λαοί και τα έθνη μελετούν το παρελθόν τους, διατηρούν τα ιδανικά και τις παραδόσεις τους και εξασφαλίζουν την διαχρονική συνέχεια τους. Η συλλογική μνήμη, η μνήμη της ιστορίας, εμπεριέχει τα γεγονότα του παρελθόντος, που σφυρηλάτησαν τους δεσμούς των μελών ενός εθνικού συνόλου, τις κοινές αξίες, τα έθιμα, που τους χαρακτηρίζουν και τους δίνει τα εφόδια, για να αυτοπροσδιοριστούν και να συνειδητοποιήσουν την έννοια του, να ανήκουν σε μία ευρύτερη κοινωνική ομάδα.

Η σημασία επομένως της αυθεντικής διατήρησης της μνήμης, είναι πολύ σπουδαία για το μέλλον και την πορεία ενός λαού και αφορά την ίδια την επιβίωση του. Αρκεί μόνο, να σκεφτούμε, τί συνέπειες έχει για έναν άνθρωπο η απώλεια της προσωπικής του μνήμης και πόσο ανυπόφορη και αποδιοργανωμένη καθίσταται η ζωή του, για να καταλάβουμε τις ανάλογες συνέπειες, που έχει και την καταστροφική αποδιοργάνωση, που προκαλεί σε ένα κοινωνικό ή εθνικό σύνολο, η απώλεια της ιστορικής μνήμης για διάφορους λόγους σκοπιμοτήτων ή λόγω εγκληματικής αδιαφορίας, ειδικά μάλιστα όταν επιδεικνύουν τέτοια αδιαφορία οι αρμόδιοι φορείς και θεσμοί.

Είναι πολύ σημαντική η καταγραφή της ιστορίας μας με τέτοιο τρόπο όπως αποδίδεται στο βιβλίο αυτό, γιατί αποτελεί μια έμπρακτη μορφή πνευματικής αντίστασης στην φθορά.

Στις μέρες μας ακούγονται δυστυχώς και χρηματοδοτούνται αδρά από ξένα κέντρα διάφορες πονηρές, ανιστόρητες, μεταμοντέρνες θεωρίες για την κατασκευή μια νέας ιστορίας χωρίς σκληρές αλήθειες και γεγονότα, κατά πως θα βολεύει τους μεγάλους της υφηλίου.

Σε αυτήν την κατευθυνόμενη ιστοριογραφία, που δήθεν στόχο της έχει την ειρήνη των λαών, αλλά ουσιαστικά υπηρετεί μεγάλα και άνομα συμφέροντα εις βάρος των αδύναμων χωρών, έχουμε υποχρέωση όλοι μαζί, να αντισταθούμε έγκαιρα. Τις αλλοιώσεις της ιστορικής μας μνήμης, που άμεσο στόχο τους έχουν την υπονόμευση της συλλογικότητας και της ενότητας μας, θα πρέπει, να τις αντιμετωπίσουμε με ακόμη μεγαλύτερη μελέτη της ιστορίας μας, με προσφυγή στις πηγές της μνήμης, με πνεύμα συλλογικής αντίστασης απέναντι στα σχέδια, που απεργάζονται ποικιλώνυμες οργανώσεις, με δήθεν επιστημονικά και αγνά κίνητρα.

Τι προσπάθησαν, να κάνουν με τα βιβλία ιστορίας των σχολείων; Να απονευρώσουν τα παιδιά μας και να ξεκόψουν την επαφή τους από τις ρίζες τους. Να απομακρύνουν από την μνήμη των μαθητών τα παθήματα των προγόνων τους και ακόμη χειρότερα, να τα υποτιμήσουν, όπως υποτίμησαν και τους ίδιους τους ήρωες πρότυπα και να τα εκμηδενίσουν, με ανέντιμες και αντιεπιστημονικές αναφορές σε συνωστισμούς, θέλοντας, να περιγράψουν καταστροφές και σφαγές απερίγραπτες, όπως το ολοκαύτωμα της Σμύρνης.
Αν αυτό δεν είναι ιδεολογική χρήση της ιστορίας, για την εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων, τότε τι είναι;

Βολεύει ορισμένους, οι λαοί να πάψουν, να αντιστέκονται στα σχέδια τους, να πάψουν, να ορθώνουν το ανάστημα τους και να φωνάζουν όχι, όταν χρειάζεται. Στόχος τους δυστυχώς ανομολόγητος είναι η δημιουργία μίας εύπλαστης μάζας, που δεν θα μπορεί, να αντιστέκεται στα συμφέροντα τους.

Η ποθητή και καλοδεχούμενη ειρήνη μεταξύ των λαών είναι όμως πραγματική και διαρκής μόνον, όταν στηρίζεται στην ιστορική εξέλιξη των σχέσεων τους και στην αυτογνωσία τους, όχι όταν στηρίζεται σε προπαγανδιστικούς μηχανισμούς και ψεύδη. Λαοί, που ξεχνούν την ιστορία τους, που παθαίνουν συλλογική αμνησία, είναι, σαν να αρνούνται την εξέλιξη τους και καταδικάζονται, να επαναλαμβάνουν τα ίδια τραγικά λάθη, που είχαν κάνει παλαιότερα.
Λαοί, που υποτιμούν την ενασχόληση με την ιστορία και την συλλογική μνήμη, είναι λαοί, που χάνουν την σπονδυλική τους στήλη και μετατρέπονται σε ασπόνδυλα, δηλαδή σε οσφυοκάμπτες υποτακτικούς των ισχυρών.

Δεν πρέπει ποτέ, να ξεχάσουμε τα αρνητικά γεγονότα του κοινού παρελθόντος μας. Είναι άλλο πράγμα, να συγχωρήσουμε βεβαίως και άλλο πράγμα, να ξεχάσουμε. Και δεν ξεχνούμε, γιατί από τα γεγονότα του παρελθόντος και τα παθήματα των παλαιότερων γενεών μπορούμε, να αντλήσουμε χρήσιμες συμβουλές και οδηγίες για το μέλλον μας και να αποφύγουμε τα λάθη, που αυτοί ίσως δεν απέφυγαν σε κάποιες ιστορικές φάσεις.

           Το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσμα γνήσιας και αυθεντικής έρευνας με σεβασμό στις πηγές και τα τεκμήρια και την αντικειμενική αξιοποίηση τους μέσα από συνεχείς διασταυρώσεις και επανελέγχους, χωρίς αγιοποιήσεις προσώπων και καταστάσεων. Γιατί είναι απαραίτητο, να έχουμε πάντα στον νού μας αυτό, που έλεγε ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός: «Εθνικόν είναι μόνον το αληθές».

Μέσα από τα μονοπάτια του ιστορικού αυτού βιβλίου βλέπουμε να εξελίσσεται η ιστορία του τόπου μας με τους ανθρώπους του να έχουν υπόσταση, όνομα, σκέψη, κρίση για τις πράξεις τους και τις επιλογές τους. Η ιστορία εξατομικεύεται και η βαρύτητα των πράξεων του κάθε προσώπου γίνεται μεγαλύτερη, είναι όμως ζώσα διαρκώς, συνομιλεί μαζί μας συνεχώς, αρκεί, να τις απευθύνουμε ερωτήματα, να θέλουμε, να την ερευνήσουμε και με μεράκι, να ασχοληθούμε μαζί της. Γιατί τι άλλο είναι αυτή πάρα μια πυξίδα φωτός και γνώσης, η οποία μπορεί, να κατευθύνει τα βήματα μας, ώστε να αποφύγουμε τις κακοτοπιές, ανοίγοντας νέους δρόμους για το μέλλον;

Συλλέκτες, ερευνητές, επιστήμονες και μη, επιφανείς αλλά και απλοί άνθρωποι, μόλις αποφασίσουν, να ασχοληθούν με την εξατομικευμένη ιστορία, με την δική τους γενεαλογία, μαγεύονται από αυτήν και δεν ζουν μέσα από το παρελθόν, αλλά αντλούν επίκαιρα διδάγματα από την σοφία των προηγούμενων γενεών, για να χαράξουν δρόμους ασφαλέστερους για μια κοινωνία.
           Αν έφταιξε κάτι για την σημερινή κατάπτωση μας είναι ακριβώς, ότι ξεχάσαμε ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε, αδιαφορώντας για τις αξίες, που μεταλαμπαδεύσαμε στην παγκόσμια κοινότητα, αποδεχόμενοι ως νεωτερισμούς και πρόοδο κάθε εισαγόμενη ιδέα και προσπαθώντας, να υιοθετήσουμε ξένα πρότυπα άσχετα με την ιδιοσυγκρασία μας ως λαού.

Θα έλεγα, να ξαναθυμηθούμε, πως είμαστε Ελληνες, Κρητικοί και πως οι αξίες μας έδωσαν το φώς παλαιότερα σε όλο τον κόσμο. Να αφήσουμε στην άκρη πρότυπα τα οποία στηρίζονται στην αποθέωση του υλισμού, της φθήνιας, της έλλειψης οποιασδήποτε πνευματικότητας. Αυτό δεν είναι εκσυγχρονισμός και πρόοδος.
           Πώς μπορούμε ο καθένας από μας, να βοηθήσει στο χτίσιμο μίας κοινωνίας με στέρεο μέλλον, όταν υποτιμάμε και αγνοούμε τα θεμέλια της; Αν συνεχίζουμε να ακούμε τις σειρήνες της λήθης, τότε η κοινωνία μας που τα θεμέλιά της είναι σαθρά θα καταρρεύσει.

Ο Carl Sandburg,  Αμερικανός ποιητής αναφέρει ότι: Όταν ένα έθνος βρίσκεται σε πτώση, όταν μια κοινωνία καταρρέει, μια παράμετρος μπορεί να βρεθεί πάντα: έχουν ξεχάσει από πού έρχονται. Έχουν χάσει επαφή με αυτό που τους ένωσε στην αρχή.

Τίποτα ποιο σημαντικό για το τέλος από τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα του βιβλίου, του κυρίου Γιώργο Αγοραστάκη, που προτρέπει όλους εμάς αλλά κυρίως τους νέους να ανατρέξουν στην οικογενειακή τους ιστορία… «Η μελέτη του παρελθόντος, μπορεί να οδηγήσει σε μια βαθύτερη γνώση του ανθρώπου και της κοινωνίας, να εμπνεύσει αυτοπεποίθηση, την πίστη του ανθρώπου στις δυνάμεις του, στη δράση που χρειαζόμαστε ως κοινωνία και ως έθνος σήμερα. Οι καιροί που περνούμε, κι ακόμα περισσότερο, οι καιροί που θα περάσουν τα παιδιά και τ' αγγόνια μας, θα 'ναι δύσκολοι. Οι οικογενειακές μας ιστορίες διδάσκουν ότι οι δυσκολίες ήταν αυτές που έδωσαν την δύναμη για τον αγώνα της ζωής των προγόνων μας. Το παρελθόν μας, λοιπόν, η ιστορία μας, η ιστορικότητά μας, οι ρίζες μας, δίνουν παρηγοριά, δύναμη κι αυτοπεποίθηση. Μ' αυτή την έννοια το παρελθόν μας μπορεί να γίνεται καθοδηγητής του μέλλοντος μας…»

Νεκτάριος Ξανθουδάκης

 Δελιανά 1.9.2013

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr