Skip to content

Ιστόλογος

Αρχή Νεότερα του 2015 Ο βρόχος ανάδρασης
Ο βρόχος ανάδρασης Εκτύπωση E-mail

altΣτην πρώτη του ομιλία, στα βάθη της Μεγάλης Ύφεσης το 1933, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Franklin Roosevelt είπε στους Αμερικανούς ότι, «Το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος." Με άλλα λόγια το μεγαλύτερο πρόβλημα μας -την εποχή της ύφεσης- «βρίσκεται στο μυαλό μας». Ο Πρόεδρος Roosevelt αντιμετώπισε επιτυχώς την κρίση, με μέτρα που απαντούσαν στο «φόβο» της κρίσης, που είχε παραλύσει την οικονομία των ΗΠΑ.

Το ίδιο πράγμα θα μπορούσε ίσως να ειπωθεί και σήμερα, επτά χρόνια μετά την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης το 2008 για πολλές χώρες του κόσμου. Ο φόβος προκαλεί αναστολές στα άτομα και περιορίζουν τις δαπάνες τους, όπως και στις επιχειρήσεις για να μην κάνουν επενδύσεις. Το αποτέλεσμα τους είναι, η οικονομία να εξασθενεί, επιβεβαιώνοντας το «φόβο» και οδηγώντας σε νέο κύκλο περιορισμών. Καθώς ο φόβος μετατρέπεται σε πραγματικότητα, ένας φαύλος κύκλος της απελπισίας επικρατεί κι η ύφεση βαθαίνει. Όταν αρχίσει ένας τέτοιος κύκλος, πολύ δύσκολα μπορεί να σταματήσει.

Στα Στοιχεία Αυτομάτου Ελέγχου (ΣΑΕ) που διδασκόμαστε στη Σχολή που φοίτησα, ο μηχανισμός αυτός ονομαζόταν «βρόχος ανάδρασης» “feedback loop”. Ανάδραση (feedback) ονομάζεται η ανατροφοδότηση της εξόδου ενός συστήματος στην είσοδο του. Παρομοιαζόταν ως εάν τοποθετούσαμε ένα μικρόφωνο μπροστά από ένα μεγάφωνο. Ένα ηχητικό σήμα που περνούσε από το μικρόφωνο, ενισχυόταν (πολλαπλασιαζόταν) στον ενισχυτή, εξερχόταν από το μεγάφωνο, για να εισέρθει ξανά στο μικρόφωνο και να κάνει ένα δεύτερο και μετά τρίτο κ.ο.κ κύκλο ενίσχυσης. Το τελικό αποτέλεσμα βέβαια ήταν η πλήρης διαταραχή του συστήματος, που εκδηλωνόταν με στριγκλιές και τελικά νέκρωση… Κάπως έτσι λειτουργούν τα πράγματα στην οικονομία στην περίοδο της κρίσης. Το καθοδικό σπιράλ είναι μια αυτοτροφοδοτούμενη καθοδική πορεία της οικονομίας, που ξεκινά από τον περιορισμό της κατανάλωσης, η οποία με τη σειρά της περιορίζει την παραγωγή, που συρρικνώνει περεταίρω την οικονομία, που περιορίζει την κατανάλωση και ούτω καθεξής.

Κοντά στο νου κι η γνώση

Αυτά είναι θέματα της πρώτης τάξης της πολιτικής οικονομίας, που τα ξέρουν σήμερα και αυτοί που δεν έχουν κάτσει στα θρανία. Οι «μεγάλοι θεσμικοί οικονομολόγοι» που μας επέβαλαν τις μνημονιακές πολιτικές δεν τα ήξεραν;

Σε περιόδους κρίσης. όταν περιορίσεις τα λαϊκά εισοδήματα, περιορίζεις την αγοραστική δύναμη των ανθρώπων, περιορίζεις την κατανάλωση, μεταφέροντας αμέσως το πρόβλημα στην παραγωγή, μ’ αποτέλεσμα την συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας που δημιουργεί νέα μείωση των εισοδημάτων και ανεργία, νέα μείωση της κατανάλωσης και ούτω καθεξής. Δημιουργείται έτσι ένας βρόχος ανάδρασης στον οποίο ο ενισχυτής (πολλαπλασιαστής) είναι ο φόβος.

Αυτά δεν γίνανε στην Ελλάδα; H εσωτερική υποτίμηση της οικονομίας δεν ήταν ο κεντρικός στόχος των μνημονίων. Τα περιοριστικά μέτρα με τη μείωση μισθών και συντάξεων δεν ήταν τα πρώτα που ξεκίνησαν την αυτοτροφοδοτούμενη καθοδική πορεία, που έφερε τη βαθιά ύφεση 7 χρόνια τώρα; Το πρόβλημα είναι ότι ενώ αυτές οι πολιτικές έχουν αποδειχθεί από την εφαρμογή τους όχι μόνον ανεδαφικές και λανθασμένες, αλλά και εγκληματικές -γιατί κατέστρεψαν μια ή δύο γενιές ανθρώπων μιας ολόκληρης χώρας-, αυτοί οι «ειδήμονες» εξακολουθούν και επιμένουν στην συνέχιση της εφαρμογής τους.

Το κυρίως ζήτημα σήμερα στην ελληνική οικονομία είναι να απενεργοποιήσεις το βρόχο της αρνητικής ανάδρασης. Τα μέτρα πρέπει να είναι σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση ώστε να σταθεροποιηθεί πρώτα η οικονομία, ν’ ανακτηθεί η εμπιστοσύνη, και να εκλείψει ο φόβος κι η ανασφάλεια στον κόσμο. Το δεύτερο, χρειάζεται ένα ισχυρό αναπτυξιακό πρόγραμμα, για το οποίο θα μιλήσομε προσεχώς…

Γιώργος Αγοραστάκης

31/5/2014

 

Γιώργος ΑΓΟΡΑΣΤΑΚΗΣ

 

SOCIAL MEDIA

Επισκευθείτε τη σελίδα μου στο FacebookΑκολουθείστε τη σελίδα μου στο TwitterΕπισκευθείτε τη σελίδα μου στο Google Plus

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ

Συνδέεστε μαζί μας

TWEETS ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

www.mikis-crete.gr